Τομές στην εκπαίδευση την πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ. Αφορμές για σκέψεις στο παρόν

Τομές στην εκπαίδευση την πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ. Αφορμές για σκέψεις στο παρόν

Το ΠΑΣΟΚ στην πρώτη κυβερνητική θητεία του (1981-1985) προχώρησε σε πραγματικές τομές στον χώρο της εκπαίδευσης, το μέγεθος των οποίων δεν έχει αποτιμηθεί σε βάθος. Ορισμένες από αυτές ακυρώθηκαν στην πορεία από το κόμμα που τις εισήγαγε. Ομως, αξίζει να παρουσιάσουμε επιγραμματικά κάποιες από αυτές, αφού και σήμερα αποτελούν σημεία διεκδίκησης αλλά και σημεία συζήτησης στον χώρο της εκπαίδευσης.

■ Καθιέρωσε το μονοτονικό σύστημα στην εκπαίδευση.

■ Κατάργησε τις εισαγωγικές εξετάσεις από το Γυμνάσιο προς το Γενικό και το Τεχνικό Λύκειο αμβλύνοντας σημαντικά τις εκπαιδευτικές ανισότητες και μειώνοντας σημαντικά τη φροντιστηριακή δαπάνη της οικογένειας.

■ Κατάργησε τους επιθεωρητές εκπαίδευσης και εισήγαγε τον θεσμό του σχολικού συμβούλου.

■ Θεσμοθέτησε νέο κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων.

■ Εκανε υποχρεωτική την ίδρυση συλλόγου γονέων σε κάθε σχολείο.

■ Καθιέρωσε ως επίσημη σχολική εορτή την εξέγερση του Πολυτεχνείου (εγκύκλιος ΥΠΕΠΘ Γ/10279/11-11-1981).

■ Κατάργησε την υποχρέωση των μαθητριών να φορούν σχολική ποδιά.

■ Δημιούργησε το Πολυκλαδικό Λύκειο. Το σχολικό έτος 1984-85 λειτούργησαν πειραματικά τα πρώτα 14 Ενιαία Πολυκλαδικά Λύκεια. Στο πρόγραμμά τους εισάγονται νέα μαθήματα, όπως η Τεχνολογία και Παραγωγή, Στοιχεία Πολιτικής Οικονομίας, Πληροφορική και Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές, Οικολογία και Περιβάλλον, Προβλήματα της Κοινωνίας και του Ανθρώπου. Ο αρχικός σχεδιασμός ήταν τα ΕΠΛ να παρέχουν πρόσβαση στα ΑΕΙ, όπως και τα Γενικά Λύκεια, με διαφορετικά κριτήρια συμβατά με τα προγράμματα σπουδών τους. Ομως, αυτό δεν συνέβη ποτέ. Οσοι επιθυμούσαν να συνεχίσουν σε ΑΕΙ έπρεπε στην Γ' Λυκείου να επιλέξουν τη φοίτηση σε κάποια από τις 4 Δέσμες.

■ Από το 1983 εισήγαγε νέα μαθήματα στο Λύκειο, όπως η Πολιτική Οικονομία, η Κοινωνιολογία, νέα προγράμματα σπουδών Ιστορίας, με έμφαση στην οικονομική και κοινωνική ιστορία, και νέα εγχειρίδια. Η προσπάθεια αυτή, σε αρκετές περιπτώσεις, συνάντησε έντονες αντιδράσεις, με κορυφαία την απόσυρση του βιβλίου «Ιστορία του Ανθρώπινου Γένους» της Α' Λυκείου που ήταν γραμμένο από τον ιστορικό Λευτέρη Σταυριανό.

■ Δημιουργία 220 Μεταλυκειακών Προπαρασκευαστικών Κέντρων για υποψηφίους-ες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που έδιναν πανελλαδικές μετά την αποφοίτησή τους από το Λύκειο. Τα Μεταλυκειακά Προπαρασκευαστικά Κέντρα ήταν δωρεάν. Ηταν ένα μέτρο με σαφές ταξικό πρόσημο.

■ Δημιουργία τεσσάρων δεσμών στην Γ' Λυκείου. Αυτό το σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν έχει μελετηθεί ως προς τη μεταβολή που έφερε στην κοινωνική σύνθεση των επιτυχόντων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν περίπου το 1/3 των σημερινών. Κατά συνέπεια, δεν έχει νόημα η σύγκριση με το σήμερα. Ομως, σε εκείνες τις συνθήκες, του μικρότερου σε σχέση με σήμερα αριθμού εισακτέων ίσχυσε η διαπίστωση των Bourdieu και Passeron, ότι η εξέταση σε αντικείμενα των κλασικών σπουδών (Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά) ευνοεί τα παιδιά από οικογένειες με υψηλό μορφωτικό κεφάλαιο και κλείνει τον δρόμο προς το Πανεπιστήμιο σε παιδιά από τα λαϊκά στρώματα.

Η δημιουργία της Δ' Δέσμης, όπου οι μαθητές μπορούσαν να αποφύγουν την εξέταση στα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά, λειτούργησε σαν παρακαμπτήριος για χιλιάδες παιδιά από τα λαϊκά στρώματα που μπόρεσαν να εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στις σχολές Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών. Αυτό δεν σημαίνει ότι και στην Δ' Δέσμη δεν υπήρχαν κάποιες «σχολές ελίτ» που προσέλκυαν μαθητές-τριες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα.

Ομως, η εξέταση σε αντικείμενα όπως η Κοινωνιολογία, η Πολιτική Οικονομία (που αντικατέστησε την Κοινωνιολογία μετά το 1992, επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας) εμπόδισε σημαντικά «το κοινωνικό παρελθόν να μετατραπεί σε σχολικό παθητικό». Το σύστημα των δεσμών σε συνδυασμό με την αύξηση των τμημάτων ήταν στοιχείο εκδημοκρατισμού της εκπαίδευσης.

■ Η θεσμοθέτηση της Ε' Δέσμης και η μετέπειτα κατάργησή της λόγω έλλειψης μαθητών-τριών ίσως να είναι και το κλειδί για να εξετάσουμε κριτικά τα όσα συζητιούνται για το αν μπορεί το Λύκειο να γίνει «αυτόνομη βαθμίδα», ανεξάρτητη από την εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Οσοι επέλεγαν την Ε' Δέσμη μάλλον εστίαζαν την προσοχή τους σε κάποια μεταγενέστερη επιλογή που περνούσε εκτός πανελλαδικών, όπως οι σχολές αστυνομίας, στρατιωτικές σχολές κτλ.

Από το 1983 οι στρατιωτικές σχολές αξιωματικών μπήκαν στις πανελλαδικές ενώ από το 1992 εντάχθηκαν σε αυτές και οι σχολές υπαξιωματικών. Από το 1994 η εισαγωγή στο Δημόσιο γίνεται μέσω του ΑΣΕΠ και οι θέσεις υποψήφιων δημοσίων υπαλλήλων με μοναδικό προσόν το απολυτήριο Λυκείου ελαχιστοποιούνται. Κατά συνέπεια, το ενδιαφέρον των μαθητών-τριών να φοιτήσουν σε ένα σχολείο που χορηγεί έναν γενικό τίτλο σπουδών με τον οποίο δεν μπορούν να συνεχίσουν σε καμία παραπάνω βαθμίδα ουσιαστικά έχει χαθεί.


Πρωτοδημοσιεύτηκε στην ΕφΣυν στις 07/09

More in Παιδεία
Comments
Τομές στην εκπαίδευση την πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ. Αφορμές για σκέψεις στο παρόν

Τομές στην εκπαίδευση την πρώτη τετραετία του ΠΑΣΟΚ. Αφορμές για σκέψεις στο παρόν

Το ΠΑΣΟΚ στην πρώτη κυβερνητική θητεία του (1981-1985) προχώρησε σε πραγματικές τομές στον χώρο της εκπαίδευσης, το μέγεθος των οποίων δεν έχει αποτιμηθεί σε βάθος. Ορισμένες από αυτές ακυρώθηκαν στην πορεία από το κόμμα που τις εισήγαγε. Ομως, αξίζει να παρουσιάσουμε επιγραμματικά κάποιες από αυτές, αφού και σήμερα αποτελούν σημεία διεκδίκησης αλλά και σημεία συζήτησης στον χώρο της εκπαίδευσης.

■ Καθιέρωσε το μονοτονικό σύστημα στην εκπαίδευση.

■ Κατάργησε τις εισαγωγικές εξετάσεις από το Γυμνάσιο προς το Γενικό και το Τεχνικό Λύκειο αμβλύνοντας σημαντικά τις εκπαιδευτικές ανισότητες και μειώνοντας σημαντικά τη φροντιστηριακή δαπάνη της οικογένειας.

■ Κατάργησε τους επιθεωρητές εκπαίδευσης και εισήγαγε τον θεσμό του σχολικού συμβούλου.

■ Θεσμοθέτησε νέο κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων.

■ Εκανε υποχρεωτική την ίδρυση συλλόγου γονέων σε κάθε σχολείο.

■ Καθιέρωσε ως επίσημη σχολική εορτή την εξέγερση του Πολυτεχνείου (εγκύκλιος ΥΠΕΠΘ Γ/10279/11-11-1981).

■ Κατάργησε την υποχρέωση των μαθητριών να φορούν σχολική ποδιά.

■ Δημιούργησε το Πολυκλαδικό Λύκειο. Το σχολικό έτος 1984-85 λειτούργησαν πειραματικά τα πρώτα 14 Ενιαία Πολυκλαδικά Λύκεια. Στο πρόγραμμά τους εισάγονται νέα μαθήματα, όπως η Τεχνολογία και Παραγωγή, Στοιχεία Πολιτικής Οικονομίας, Πληροφορική και Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές, Οικολογία και Περιβάλλον, Προβλήματα της Κοινωνίας και του Ανθρώπου. Ο αρχικός σχεδιασμός ήταν τα ΕΠΛ να παρέχουν πρόσβαση στα ΑΕΙ, όπως και τα Γενικά Λύκεια, με διαφορετικά κριτήρια συμβατά με τα προγράμματα σπουδών τους. Ομως, αυτό δεν συνέβη ποτέ. Οσοι επιθυμούσαν να συνεχίσουν σε ΑΕΙ έπρεπε στην Γ' Λυκείου να επιλέξουν τη φοίτηση σε κάποια από τις 4 Δέσμες.

■ Από το 1983 εισήγαγε νέα μαθήματα στο Λύκειο, όπως η Πολιτική Οικονομία, η Κοινωνιολογία, νέα προγράμματα σπουδών Ιστορίας, με έμφαση στην οικονομική και κοινωνική ιστορία, και νέα εγχειρίδια. Η προσπάθεια αυτή, σε αρκετές περιπτώσεις, συνάντησε έντονες αντιδράσεις, με κορυφαία την απόσυρση του βιβλίου «Ιστορία του Ανθρώπινου Γένους» της Α' Λυκείου που ήταν γραμμένο από τον ιστορικό Λευτέρη Σταυριανό.

■ Δημιουργία 220 Μεταλυκειακών Προπαρασκευαστικών Κέντρων για υποψηφίους-ες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που έδιναν πανελλαδικές μετά την αποφοίτησή τους από το Λύκειο. Τα Μεταλυκειακά Προπαρασκευαστικά Κέντρα ήταν δωρεάν. Ηταν ένα μέτρο με σαφές ταξικό πρόσημο.

■ Δημιουργία τεσσάρων δεσμών στην Γ' Λυκείου. Αυτό το σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν έχει μελετηθεί ως προς τη μεταβολή που έφερε στην κοινωνική σύνθεση των επιτυχόντων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ήταν περίπου το 1/3 των σημερινών. Κατά συνέπεια, δεν έχει νόημα η σύγκριση με το σήμερα. Ομως, σε εκείνες τις συνθήκες, του μικρότερου σε σχέση με σήμερα αριθμού εισακτέων ίσχυσε η διαπίστωση των Bourdieu και Passeron, ότι η εξέταση σε αντικείμενα των κλασικών σπουδών (Αρχαία Ελληνικά, Λατινικά) ευνοεί τα παιδιά από οικογένειες με υψηλό μορφωτικό κεφάλαιο και κλείνει τον δρόμο προς το Πανεπιστήμιο σε παιδιά από τα λαϊκά στρώματα.

Η δημιουργία της Δ' Δέσμης, όπου οι μαθητές μπορούσαν να αποφύγουν την εξέταση στα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά, λειτούργησε σαν παρακαμπτήριος για χιλιάδες παιδιά από τα λαϊκά στρώματα που μπόρεσαν να εισαχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στις σχολές Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών. Αυτό δεν σημαίνει ότι και στην Δ' Δέσμη δεν υπήρχαν κάποιες «σχολές ελίτ» που προσέλκυαν μαθητές-τριες από τα ανώτερα κοινωνικά στρώματα.

Ομως, η εξέταση σε αντικείμενα όπως η Κοινωνιολογία, η Πολιτική Οικονομία (που αντικατέστησε την Κοινωνιολογία μετά το 1992, επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας) εμπόδισε σημαντικά «το κοινωνικό παρελθόν να μετατραπεί σε σχολικό παθητικό». Το σύστημα των δεσμών σε συνδυασμό με την αύξηση των τμημάτων ήταν στοιχείο εκδημοκρατισμού της εκπαίδευσης.

■ Η θεσμοθέτηση της Ε' Δέσμης και η μετέπειτα κατάργησή της λόγω έλλειψης μαθητών-τριών ίσως να είναι και το κλειδί για να εξετάσουμε κριτικά τα όσα συζητιούνται για το αν μπορεί το Λύκειο να γίνει «αυτόνομη βαθμίδα», ανεξάρτητη από την εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Οσοι επέλεγαν την Ε' Δέσμη μάλλον εστίαζαν την προσοχή τους σε κάποια μεταγενέστερη επιλογή που περνούσε εκτός πανελλαδικών, όπως οι σχολές αστυνομίας, στρατιωτικές σχολές κτλ.

Από το 1983 οι στρατιωτικές σχολές αξιωματικών μπήκαν στις πανελλαδικές ενώ από το 1992 εντάχθηκαν σε αυτές και οι σχολές υπαξιωματικών. Από το 1994 η εισαγωγή στο Δημόσιο γίνεται μέσω του ΑΣΕΠ και οι θέσεις υποψήφιων δημοσίων υπαλλήλων με μοναδικό προσόν το απολυτήριο Λυκείου ελαχιστοποιούνται. Κατά συνέπεια, το ενδιαφέρον των μαθητών-τριών να φοιτήσουν σε ένα σχολείο που χορηγεί έναν γενικό τίτλο σπουδών με τον οποίο δεν μπορούν να συνεχίσουν σε καμία παραπάνω βαθμίδα ουσιαστικά έχει χαθεί.


Πρωτοδημοσιεύτηκε στην ΕφΣυν στις 07/09

More in Παιδεία
Comments