This is America: Μια κρίση κατεστημένου, όχι δημοκρατίας

This is America: Μια κρίση κατεστημένου, όχι δημοκρατίας

Μια πρώτη ανάλυση των γεγονότων στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ από τον Χρήστο Κανελλόπουλο‌.‌‌‌

Σε μια συζήτηση στο τουίτερ, ο καθηγητής Μπράνκο Μιλάνοβιτς απέρριπτε τις ανησυχίες και τους φόβους πολλών για εμφύλιες ταραχές στις ΗΠΑ μετά την ήττα Τραμπ, με το σκεπτικό πως οι ΗΠΑ είναι πλουτοκρατία, όχι δημοκρατία. Και στις πλουτοκρατίες, οι μεγιστάνες του πλούτου μπορούν να βάλουν ένα όριο σε τέτοιες κρίσεις και να τις κρατήσουν υπό έλεγχο. Αργά ή γρήγορα, κάποιοι πολυδισεκατομμυριούχοι θα σηκώσουν το τηλέφωνο και θα νουθετήσουν τις ηγεσίες: «έληξε, πάμε παρακάτω».

Μήπως αυτό έγινε τελικά; Οι αντιδράσεις των οπαδών του Τραμπ μετά τις εκλογές δεν προκάλεσαν εμφύλιο ή σοβαρές ταραχές (για τα δεδομένα των ΗΠΑ) και η εισβολή αλλόφρονων ακροδεξιών στο Καπιτώλιο δεν συνιστούσε πραγματικό πραξικόπημα, αλλά μάλλον τυχαίο αποτέλεσμα της σκανδαλώδους αποτυχίας ή απροθυμίας της αστυνομίας να τους απωθήσει –η ίδια αστυνομία που μπορούσε να απωθεί τους διαδηλωτές του Black Lives Matter με πολύ μεγαλύτερη επιτυχία –και βιαιότητα. Χωρίς να ξεχνάμε βεβαίως και την όντως πραξικοπηματικής φύσεως απροθυμία του Προέδρου Τραμπ να διαθέσει όσες δυνάμεις χρειάζονταν για να προστατευτεί το Καπιτώλιο.

Κι όμως όσα συμβαίνουν, όχι τους τελευταίους μήνες, αλλά τα τελευταία χρόνια, δεν θυμίζουν χώρα υπό την αδιαμφισβήτητη ηγεμονία μιας συστημικής ελίτ. Και δεν είναι οι ταραχές το θέμα, ούτε οι βίαιες διαδηλώσεις, ούτε η πρωτοφανής εισβολή στο Καπιτώλιο. Η αμερικανική δεκαετία του 1960 είχε βιαιότατες φυλετικές ταραχές, ρατσιστική τρομοκρατία, αιματηρότατη καταστολή και τέσσερις πολιτικές δολοφονίες, μεταξύ των οποίων και ενός Προέδρου των ΗΠΑ. Το νέο στοιχείο μετά από δεκαετίες ομαλής εναλλαγής μεταξύ κυβερνήσεων, που άφηναν μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος εντελώς αδιάφορο, είναι η πρωτοφανής πολιτική πόλωση που αντανακλά όχι μια κρίση δημοκρατίας -κάθε άλλο-, αλλά μια κρίση στο εσωτερικό του πολιτικού κατεστημένου των ΗΠΑ που δεν έχει πάψει εδώ και δεκαετίες να διαψεύδει προσδοκίες και ελπίδες.

Το 2016 ο Τραμπ πέτυχε να συνθέσει δύο πολιτικά ρεύματα μαζί με τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών. Εκπροσώπησε σχεδόν ανοιχτά και ανενδοίαστα τη μισαλλόδοξη ρατσιστική λευκή Αμερική, που έχει βαθιές ρίζες στην αμερικανική κοινωνία, πολύ βίαιο παρελθόν και δεν χώνεψε ποτέ «τον μαύρο πρόεδρο στον Λευκό Οίκο», ούτε τις μειονότητες, τους μετανάστες, τις πολιτισμικές και δικαιωματικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Τραμπ όμως έπιασε και τον σφυγμό μιας Αμερικής φτωχοποιημένων εργαζόμενων στις πρώην βιομηχανικές πολιτείες της Rust Belt που σαρώθηκαν από την παγκοσμιοποίηση υπό τη διακυβέρνηση είτε του ενός είτε του άλλου κόμματος. Ο Τραμπ μίλησε πραγματικά στην καρδιά αυτών των ανθρώπων, δείχνοντας ενόχους στην Ουάσιγκτον και τη Γουώλ Στρητ και προτείνοντας λύσεις που συχνά ξέφευγαν από τη δικομματική οικονομική ορθοδοξία.

Το σύστημα ράγισε το 2016, ακριβώς επειδή ένα πολιτικό outsider είδε αυτό που ο ένας μετά τον άλλο οι πολιτικοί του κατεστημένου των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών δεν ήθελαν να δουν. Στις εκλογές του 2020, ο πολιτικός συνασπισμός του Τραμπ άντεξε και πέτυχε μάλιστα και αύξηση ψήφων, βοηθούμενος και από τη γενναιόδωρη οικονομική διαχείριση της πανδημίας με προϋπολογισμό 2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το 2020 όμως είχε ένα άλλο αντίπαλο. Έναν αστερισμό προοδευτικών δυνάμεων, κινημάτων, συλλογικοτήτων, που προετοίμασε εδώ και χρόνια μια αληθινή πανστρατιά κινητοποίησης ψήφων μεταξύ των απογοητευμένων και των αποστασιοποιημένων από την πολιτική, στα γκέτο, στις λαϊκές γειτονιές των αστικών κέντρων, στους νέους, στην εργατική τάξη, στις μειονότητες. Η απαίτηση του Τραμπ να ακυρωθούν ψήφοι πηγάζει απ’ αυτό ακριβώς το πολιτικό σκάνδαλο: Ψήφισαν αυτοί που δεν είχαν καμιά δουλειά να ψηφίσουν.

Απέναντι λοιπόν στην alt-right, σήκωσε το ανάστημά της η alt-left, μια εναλλακτική αριστερά, ρεαλιστική, συγκροτημένη, που χτίζει πολιτικά μέτωπα και συμμαχεί και με δυνάμεις του κατεστημένου των Δημοκρατικών για να προωθήσει στρατηγικής σημασίας πολιτικές. Χάρη σε μια τέτοια κινητοποίηση, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν χτες και τις δυο έδρες γερουσιαστών στη Τζόρτζια και άρα τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Αυτή ακριβώς η δυναμική, καινοτόμα, εναλλακτική αριστερά είναι ο καλύτερος εγγυητής της αμερικανικής δημοκρατίας. Και ένα παράδειγμα για την πολιτικά απονεκρωμένη ευρωπαϊκή ήπειρο.

More in Χρήστος Κανελλόπουλος
Comments
This is America: Μια κρίση κατεστημένου, όχι δημοκρατίας

This is America: Μια κρίση κατεστημένου, όχι δημοκρατίας

Μια πρώτη ανάλυση των γεγονότων στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ από τον Χρήστο Κανελλόπουλο‌.‌‌‌

Σε μια συζήτηση στο τουίτερ, ο καθηγητής Μπράνκο Μιλάνοβιτς απέρριπτε τις ανησυχίες και τους φόβους πολλών για εμφύλιες ταραχές στις ΗΠΑ μετά την ήττα Τραμπ, με το σκεπτικό πως οι ΗΠΑ είναι πλουτοκρατία, όχι δημοκρατία. Και στις πλουτοκρατίες, οι μεγιστάνες του πλούτου μπορούν να βάλουν ένα όριο σε τέτοιες κρίσεις και να τις κρατήσουν υπό έλεγχο. Αργά ή γρήγορα, κάποιοι πολυδισεκατομμυριούχοι θα σηκώσουν το τηλέφωνο και θα νουθετήσουν τις ηγεσίες: «έληξε, πάμε παρακάτω».

Μήπως αυτό έγινε τελικά; Οι αντιδράσεις των οπαδών του Τραμπ μετά τις εκλογές δεν προκάλεσαν εμφύλιο ή σοβαρές ταραχές (για τα δεδομένα των ΗΠΑ) και η εισβολή αλλόφρονων ακροδεξιών στο Καπιτώλιο δεν συνιστούσε πραγματικό πραξικόπημα, αλλά μάλλον τυχαίο αποτέλεσμα της σκανδαλώδους αποτυχίας ή απροθυμίας της αστυνομίας να τους απωθήσει –η ίδια αστυνομία που μπορούσε να απωθεί τους διαδηλωτές του Black Lives Matter με πολύ μεγαλύτερη επιτυχία –και βιαιότητα. Χωρίς να ξεχνάμε βεβαίως και την όντως πραξικοπηματικής φύσεως απροθυμία του Προέδρου Τραμπ να διαθέσει όσες δυνάμεις χρειάζονταν για να προστατευτεί το Καπιτώλιο.

Κι όμως όσα συμβαίνουν, όχι τους τελευταίους μήνες, αλλά τα τελευταία χρόνια, δεν θυμίζουν χώρα υπό την αδιαμφισβήτητη ηγεμονία μιας συστημικής ελίτ. Και δεν είναι οι ταραχές το θέμα, ούτε οι βίαιες διαδηλώσεις, ούτε η πρωτοφανής εισβολή στο Καπιτώλιο. Η αμερικανική δεκαετία του 1960 είχε βιαιότατες φυλετικές ταραχές, ρατσιστική τρομοκρατία, αιματηρότατη καταστολή και τέσσερις πολιτικές δολοφονίες, μεταξύ των οποίων και ενός Προέδρου των ΗΠΑ. Το νέο στοιχείο μετά από δεκαετίες ομαλής εναλλαγής μεταξύ κυβερνήσεων, που άφηναν μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος εντελώς αδιάφορο, είναι η πρωτοφανής πολιτική πόλωση που αντανακλά όχι μια κρίση δημοκρατίας -κάθε άλλο-, αλλά μια κρίση στο εσωτερικό του πολιτικού κατεστημένου των ΗΠΑ που δεν έχει πάψει εδώ και δεκαετίες να διαψεύδει προσδοκίες και ελπίδες.

Το 2016 ο Τραμπ πέτυχε να συνθέσει δύο πολιτικά ρεύματα μαζί με τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους των Ρεπουμπλικανών. Εκπροσώπησε σχεδόν ανοιχτά και ανενδοίαστα τη μισαλλόδοξη ρατσιστική λευκή Αμερική, που έχει βαθιές ρίζες στην αμερικανική κοινωνία, πολύ βίαιο παρελθόν και δεν χώνεψε ποτέ «τον μαύρο πρόεδρο στον Λευκό Οίκο», ούτε τις μειονότητες, τους μετανάστες, τις πολιτισμικές και δικαιωματικές κατακτήσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Ο Τραμπ όμως έπιασε και τον σφυγμό μιας Αμερικής φτωχοποιημένων εργαζόμενων στις πρώην βιομηχανικές πολιτείες της Rust Belt που σαρώθηκαν από την παγκοσμιοποίηση υπό τη διακυβέρνηση είτε του ενός είτε του άλλου κόμματος. Ο Τραμπ μίλησε πραγματικά στην καρδιά αυτών των ανθρώπων, δείχνοντας ενόχους στην Ουάσιγκτον και τη Γουώλ Στρητ και προτείνοντας λύσεις που συχνά ξέφευγαν από τη δικομματική οικονομική ορθοδοξία.

Το σύστημα ράγισε το 2016, ακριβώς επειδή ένα πολιτικό outsider είδε αυτό που ο ένας μετά τον άλλο οι πολιτικοί του κατεστημένου των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών δεν ήθελαν να δουν. Στις εκλογές του 2020, ο πολιτικός συνασπισμός του Τραμπ άντεξε και πέτυχε μάλιστα και αύξηση ψήφων, βοηθούμενος και από τη γενναιόδωρη οικονομική διαχείριση της πανδημίας με προϋπολογισμό 2 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Το 2020 όμως είχε ένα άλλο αντίπαλο. Έναν αστερισμό προοδευτικών δυνάμεων, κινημάτων, συλλογικοτήτων, που προετοίμασε εδώ και χρόνια μια αληθινή πανστρατιά κινητοποίησης ψήφων μεταξύ των απογοητευμένων και των αποστασιοποιημένων από την πολιτική, στα γκέτο, στις λαϊκές γειτονιές των αστικών κέντρων, στους νέους, στην εργατική τάξη, στις μειονότητες. Η απαίτηση του Τραμπ να ακυρωθούν ψήφοι πηγάζει απ’ αυτό ακριβώς το πολιτικό σκάνδαλο: Ψήφισαν αυτοί που δεν είχαν καμιά δουλειά να ψηφίσουν.

Απέναντι λοιπόν στην alt-right, σήκωσε το ανάστημά της η alt-left, μια εναλλακτική αριστερά, ρεαλιστική, συγκροτημένη, που χτίζει πολιτικά μέτωπα και συμμαχεί και με δυνάμεις του κατεστημένου των Δημοκρατικών για να προωθήσει στρατηγικής σημασίας πολιτικές. Χάρη σε μια τέτοια κινητοποίηση, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν χτες και τις δυο έδρες γερουσιαστών στη Τζόρτζια και άρα τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Αυτή ακριβώς η δυναμική, καινοτόμα, εναλλακτική αριστερά είναι ο καλύτερος εγγυητής της αμερικανικής δημοκρατίας. Και ένα παράδειγμα για την πολιτικά απονεκρωμένη ευρωπαϊκή ήπειρο.

More in Χρήστος Κανελλόπουλος
Comments