Πρόοδος και συντήρηση στη μεταπανδημική εποχή

Πρόοδος και συντήρηση στη μεταπανδημική εποχή

Η πανδημία του κορονοϊού επανέφερε δυναμικά στον δημόσιο διάλογο την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τον άξονα Αριστερά – Δεξιά.

Η αριστερή ατζέντα επανήλθε στο προσκήνιο ενισχυμένη λόγω της πανθομολογούμενης ανάγκης για ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων υγείας, τη στήριξη εργαζόμενων και επιχειρήσεων των πληττόμενων από την πανδημία κλάδων και την επαναφορά της συζήτησης για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Η σύγχρονη Δεξιά από την άλλη, δείχνει να διαθέτει την ικανότητα να ελίσσεται καλύπτοντας τα πολιτικά κενά που προκύπτουν τόσο προς τα (άκρο) δεξιά της όσο και προς το χώρο του κέντρου. Πρόκειται για μία εναλλακτική Δεξιά που επενδύει πολύ στην επικοινωνία και που μπορεί να ενδύεται με ευκολία τον θεσμικό – τεχνοκρατικό μανδύα την ίδια στιγμή που υιοθετεί ακραία συντηρητική ρητορική, με την οποία δεν διστάζει να θέτει, κατά περίπτωση, σε αμφισβήτηση πολύ σημαντικά ζητήματα της εποχής μας, όπως η κλιματική κρίση και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Προκύπτει λοιπόν το ερώτημα, πώς μπορεί η σύγχρονη Αριστερά να επαναπροσδιοριστεί μέσα σε αυτό το νέο περίπλοκο περιβάλλον ώστε να απευθυνθεί ξανά σε πλειοψηφικά κοινά.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 90 ο σπουδαίος  Ιταλός πολιτειολόγος Νορμπέρτο Μπόμπιο έθετε τον διαχωρισμό του άξονα Αριστερά – Δεξιά στο αξιακό επίπεδο, επαναπροσδιορίζοντας την Αριστερά επάνω στις θεμελιώδεις αξίες της ελευθερίας και της ισότητας όπως διαχρονικά είχαν διαμορφωθεί από την γαλλική επανάσταση μέχρι τη νεωτερική εποχή.  Οι πιο σύγχρονοι προοδευτικοί θεωρητικοί (όπως ο Αμάρτια Σεν) σε αυτό το αξιακό πλαίσιο, προσθέτουν μια ακόμα σημαντική αξία, που προέκυψε τα τελευταία χρόνια, αυτή της βιωσιμότητας. Το νέο τρίπτυχο της προόδου, ισότητα, βιωσιμότητα, ελευθερία μπορεί να ορίσει επαρκώς το πλαίσιο μιας νέας ευρωπαϊκής Αριστεράς που εκτείνεται από τη ριζοσπαστική αριστερά και τα οικολογικά κινήματα μέχρι τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία και τους ανένταχτους προοδευτικούς πολίτες.

Η σύγχρονη Αριστερά καλείται να τιθασεύσει τις ανισότητες της παγκοσμιοποίησης και της  τεχνολογικής προόδου θέτοντάς τες στην υπηρεσία του κοινωνικού συνόλου και ενός πιο βιώσιμου μοντέλου ανάπτυξης.  Μια Αριστερά που θα ορίζει ως μόνιμο προορισμό της μια πιο δίκαιη κοινωνία, με τη διαρκή μείωση των ανισοτήτων στην εκπαίδευση,  την υγεία και την εργασία, με τη δημιουργία θεσμών συνεργατικής οικονομίας, τον εκδημοκρατισμό των παγκόσμιων κολοσσών και  τη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που καθορίζουν το παρόν και το μέλλον κάθε κοινωνίας μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης όλων των εμπλεκόμενων μερών.

Η νέα Αριστερά θα υπερασπίζεται με σθένος τους δημοκρατικούς θεσμούς, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες, το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού, την αναγνώριση της ταυτότητας και της διαφορετικότητας κάθε ανθρώπου απέναντι στο  ανερχόμενο αυταρχικό σενάριο που απειλεί δημοκρατικές κατακτήσεις και ανθρώπινα δικαιώματα. Σε μια εποχή που η αντιμετώπιση της πανδημίας, ανέδειξε το ενδεχόμενο μιας πιο ελεγχόμενης από τις αρχές ζωής ως αρκετά ρεαλιστικό, ενισχύθηκαν οι ανησυχίες ότι  δραματικά και έκτακτα γεγονότα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς με την επιβολή περιορισμών σε συνταγματικά δικαιώματα και ελευθερίες, ο ρόλος της Αριστεράς ως άγρυπνου υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και  των ατομικών ελευθεριών  γίνεται πιο επιτακτικός και επίκαιρος από ποτέ.

Η έννοια της βιωσιμότητας έχοντας στον πυρήνα της την διατήρηση των κοινών αγαθών, έχει ξεκάθαρα προοδευτικό πρόσημο και θεωρείται αναπόσπαστο μέρος του σύγχρονου αριστερού λόγου.  Η συνεχώς αυξανόμενη ευαισθησία για την προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί μια μείζονα πολιτισμική μεταβολή της εποχής μας αφού η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και η προστασία των φυσικών πόρων, κινητοποιεί καθημερινά εκατομμύρια νέους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η υιοθέτηση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης εκκινεί από την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, όμως πάει πολύ πέρα από αυτό καθώς θέτει σημαντικά ζητήματα όπως  είναι η διαγενεακή δικαιοσύνη, η ρύθμιση της ανεξέλεγκτης δράσης του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού τομέα, η φορολόγηση των επιβλαβών συνεπειών της βαριάς βιομηχανίας στο περιβάλλον (externalities) και η υιοθέτηση ενός πιο ήπιου καταναλωτικού μοντέλου ζωής.

Σε αυτό το τρίπτυχο φαίνεται να κινείται ξανά και η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία παίρνοντας τις αποστάσεις της από τον «τρίτο δρόμο» του Μπλερ, ο οποίος αποδείχθηκε τελικά μια απόπειρα εκσυγχρονισμού του νεοφιλελευθέρου μοντέλου. Η νέα σοσιαλδημοκρατία μοιάζει να επανεκκινεί από τις ρίζες της βλέποντας τις αγορές ως εργαλείο παραγωγής πλούτου και υλικών αγαθών, το οποίο μέσω  της αναδιανομής και του κοινωνικού κράτους έχει κεντρικό στόχο τη μείωση των ανισοτήτων σε ένα χειραφετικό κράτος των ελεύθερων επιλογών και των ίσων ευκαιριών. Η συνεργασία Σοσιαλιστών (PSOE) και Ποδέμος στην Ισπανία αποδεικνύει ότι Αριστερά και Σοσιαλδημοκρατία μπορούν να βρουν κοινό βηματισμό και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά  με ένα σχέδιο προοδευτικής διακυβέρνησης.

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, σε αυτό το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται κατά την μεταπανδημική εποχή, δημιουργείται ένα ισχυρό δίπολο που τελικά περιστρέφεται γύρω από τον άξονα μεταξύ συντήρησης και προόδου. Από τη μια πλευρά οι δυνάμεις της συντήρησης, της alt right και του νεοφιλελευθερισμού και από την άλλη οι δυνάμεις της προόδου, της χειραφέτησης και των δικαιωμάτων. Αριστεροί, σοσιαλδημοκράτες και προοδευτικοί πολίτες δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να συνταχθούμε σε αυτή την κρίσιμη ιστορική καμπή στον άξονα της προόδου για την εδραίωση της ισότητας, της ελευθερίας και της βιωσιμότητας σε μια προοδευτική πολιτική πλατφόρμα προς όφελος των πολλών.

More in Κοινωνία
Comments
Πρόοδος και συντήρηση στη μεταπανδημική εποχή

Πρόοδος και συντήρηση στη μεταπανδημική εποχή

Η πανδημία του κορονοϊού επανέφερε δυναμικά στον δημόσιο διάλογο την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από τον άξονα Αριστερά – Δεξιά.

Η αριστερή ατζέντα επανήλθε στο προσκήνιο ενισχυμένη λόγω της πανθομολογούμενης ανάγκης για ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων υγείας, τη στήριξη εργαζόμενων και επιχειρήσεων των πληττόμενων από την πανδημία κλάδων και την επαναφορά της συζήτησης για το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Η σύγχρονη Δεξιά από την άλλη, δείχνει να διαθέτει την ικανότητα να ελίσσεται καλύπτοντας τα πολιτικά κενά που προκύπτουν τόσο προς τα (άκρο) δεξιά της όσο και προς το χώρο του κέντρου. Πρόκειται για μία εναλλακτική Δεξιά που επενδύει πολύ στην επικοινωνία και που μπορεί να ενδύεται με ευκολία τον θεσμικό – τεχνοκρατικό μανδύα την ίδια στιγμή που υιοθετεί ακραία συντηρητική ρητορική, με την οποία δεν διστάζει να θέτει, κατά περίπτωση, σε αμφισβήτηση πολύ σημαντικά ζητήματα της εποχής μας, όπως η κλιματική κρίση και η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Προκύπτει λοιπόν το ερώτημα, πώς μπορεί η σύγχρονη Αριστερά να επαναπροσδιοριστεί μέσα σε αυτό το νέο περίπλοκο περιβάλλον ώστε να απευθυνθεί ξανά σε πλειοψηφικά κοινά.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 90 ο σπουδαίος  Ιταλός πολιτειολόγος Νορμπέρτο Μπόμπιο έθετε τον διαχωρισμό του άξονα Αριστερά – Δεξιά στο αξιακό επίπεδο, επαναπροσδιορίζοντας την Αριστερά επάνω στις θεμελιώδεις αξίες της ελευθερίας και της ισότητας όπως διαχρονικά είχαν διαμορφωθεί από την γαλλική επανάσταση μέχρι τη νεωτερική εποχή.  Οι πιο σύγχρονοι προοδευτικοί θεωρητικοί (όπως ο Αμάρτια Σεν) σε αυτό το αξιακό πλαίσιο, προσθέτουν μια ακόμα σημαντική αξία, που προέκυψε τα τελευταία χρόνια, αυτή της βιωσιμότητας. Το νέο τρίπτυχο της προόδου, ισότητα, βιωσιμότητα, ελευθερία μπορεί να ορίσει επαρκώς το πλαίσιο μιας νέας ευρωπαϊκής Αριστεράς που εκτείνεται από τη ριζοσπαστική αριστερά και τα οικολογικά κινήματα μέχρι τη σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία και τους ανένταχτους προοδευτικούς πολίτες.

Η σύγχρονη Αριστερά καλείται να τιθασεύσει τις ανισότητες της παγκοσμιοποίησης και της  τεχνολογικής προόδου θέτοντάς τες στην υπηρεσία του κοινωνικού συνόλου και ενός πιο βιώσιμου μοντέλου ανάπτυξης.  Μια Αριστερά που θα ορίζει ως μόνιμο προορισμό της μια πιο δίκαιη κοινωνία, με τη διαρκή μείωση των ανισοτήτων στην εκπαίδευση,  την υγεία και την εργασία, με τη δημιουργία θεσμών συνεργατικής οικονομίας, τον εκδημοκρατισμό των παγκόσμιων κολοσσών και  τη συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που καθορίζουν το παρόν και το μέλλον κάθε κοινωνίας μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης όλων των εμπλεκόμενων μερών.

Η νέα Αριστερά θα υπερασπίζεται με σθένος τους δημοκρατικούς θεσμούς, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις ατομικές ελευθερίες, το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού, την αναγνώριση της ταυτότητας και της διαφορετικότητας κάθε ανθρώπου απέναντι στο  ανερχόμενο αυταρχικό σενάριο που απειλεί δημοκρατικές κατακτήσεις και ανθρώπινα δικαιώματα. Σε μια εποχή που η αντιμετώπιση της πανδημίας, ανέδειξε το ενδεχόμενο μιας πιο ελεγχόμενης από τις αρχές ζωής ως αρκετά ρεαλιστικό, ενισχύθηκαν οι ανησυχίες ότι  δραματικά και έκτακτα γεγονότα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς με την επιβολή περιορισμών σε συνταγματικά δικαιώματα και ελευθερίες, ο ρόλος της Αριστεράς ως άγρυπνου υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και  των ατομικών ελευθεριών  γίνεται πιο επιτακτικός και επίκαιρος από ποτέ.

Η έννοια της βιωσιμότητας έχοντας στον πυρήνα της την διατήρηση των κοινών αγαθών, έχει ξεκάθαρα προοδευτικό πρόσημο και θεωρείται αναπόσπαστο μέρος του σύγχρονου αριστερού λόγου.  Η συνεχώς αυξανόμενη ευαισθησία για την προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί μια μείζονα πολιτισμική μεταβολή της εποχής μας αφού η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και η προστασία των φυσικών πόρων, κινητοποιεί καθημερινά εκατομμύρια νέους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Η υιοθέτηση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης εκκινεί από την ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, όμως πάει πολύ πέρα από αυτό καθώς θέτει σημαντικά ζητήματα όπως  είναι η διαγενεακή δικαιοσύνη, η ρύθμιση της ανεξέλεγκτης δράσης του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού τομέα, η φορολόγηση των επιβλαβών συνεπειών της βαριάς βιομηχανίας στο περιβάλλον (externalities) και η υιοθέτηση ενός πιο ήπιου καταναλωτικού μοντέλου ζωής.

Σε αυτό το τρίπτυχο φαίνεται να κινείται ξανά και η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία παίρνοντας τις αποστάσεις της από τον «τρίτο δρόμο» του Μπλερ, ο οποίος αποδείχθηκε τελικά μια απόπειρα εκσυγχρονισμού του νεοφιλελευθέρου μοντέλου. Η νέα σοσιαλδημοκρατία μοιάζει να επανεκκινεί από τις ρίζες της βλέποντας τις αγορές ως εργαλείο παραγωγής πλούτου και υλικών αγαθών, το οποίο μέσω  της αναδιανομής και του κοινωνικού κράτους έχει κεντρικό στόχο τη μείωση των ανισοτήτων σε ένα χειραφετικό κράτος των ελεύθερων επιλογών και των ίσων ευκαιριών. Η συνεργασία Σοσιαλιστών (PSOE) και Ποδέμος στην Ισπανία αποδεικνύει ότι Αριστερά και Σοσιαλδημοκρατία μπορούν να βρουν κοινό βηματισμό και να λειτουργήσουν αποτελεσματικά  με ένα σχέδιο προοδευτικής διακυβέρνησης.

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, σε αυτό το νέο πλαίσιο που διαμορφώνεται κατά την μεταπανδημική εποχή, δημιουργείται ένα ισχυρό δίπολο που τελικά περιστρέφεται γύρω από τον άξονα μεταξύ συντήρησης και προόδου. Από τη μια πλευρά οι δυνάμεις της συντήρησης, της alt right και του νεοφιλελευθερισμού και από την άλλη οι δυνάμεις της προόδου, της χειραφέτησης και των δικαιωμάτων. Αριστεροί, σοσιαλδημοκράτες και προοδευτικοί πολίτες δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να συνταχθούμε σε αυτή την κρίσιμη ιστορική καμπή στον άξονα της προόδου για την εδραίωση της ισότητας, της ελευθερίας και της βιωσιμότητας σε μια προοδευτική πολιτική πλατφόρμα προς όφελος των πολλών.

More in Κοινωνία
Comments