Μια ματιά στο προφίλ της Ursula von der Leyen

Μια ματιά στο προφίλ της Ursula von der Leyen

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (E.C.) μπορεί να ήταν το outsider, η εκλογή της όμως, στις 16 Ιουλίου 2019, δεν θα μπορούσε να προκαλέσει κάποια ιδιαίτερη έκπληξη. Ιατρός στο επάγγελμα, μέλος της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών, Αντιπρόεδρος του CDU από το 2010, Υπουργός στην Κάτω Σαξωνία 2003-2005, Υπουργός από το 2005 στις κυβερνήσεις Μέρκελ, και τέλος Υπουργός Άμυνας (2013-2019).

Η εκλογή της είχε όλα τα προαπαιτούμενα, ακόμη και την απαραίτητη, για τόσο υψηλά αξιώματα, κατηγορία για λογοκλοπή.  Όχι βέβαια στο ύψος των εκπαιδευτικών κατορθωμάτων του «δικού μας» του Γερούν, καθότι, στην περίπτωσή της, η επιτροπή ελέγχου δεν έθεσε θέμα εγκυρότητας του τίτλου σπουδών της.

Όσο για τα ανοίγματα προς τους αριστερούς θεωρητικούς, ο προκάτοχός της, ο Jean-ClaudeJuncker, είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο με την θερμή ομιλία του στα εγκαίνια της έκθεσης για τα 200 χρόνια από την γέννηση του Karl Marx, στην γενέτειρά του, την Trier, στις 4/5/2018. Πιθανόν, η  προλεταριακή καταγωγή του πατέρα του, συνδικαλιστή στον κλάδο της χαλυβουργίας, να έκρυβε κάποια ριζοσπαστική σπίθα.

Στα χείλη όμως της Ursula Gertrud von der Leyen, η αναφορά στο “Μανιφέστο του Βεντοτένε” -του προδρομικού κειμένου “για μια ελεύθερη και ενωμένη Ευρώπη”, που έγραψαν το 1941, δύο αριστεροί αντιφασίστες, εξόριστοι στο ομώνυμο νησάκι της Τυρρηνικής Θάλασσας- ακούγεται κάπως παράξενα.

Η Πρόεδρος της E.C., στην ομιλία της στις 16 Απριλίου 2020 για τον COVID 19, στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, χρησιμοποίησε μια ακροτελεύτια φράση του Μανιφέστου, που ακούγεται κάπως αόριστη, όταν αποκοπεί από τα συμφραζόμενα: “Σήμερα είναι η ώρα πουπρέπει να ξέρουμενα πετάξουμε από επάνω μας παλιά φορτία που κατάντησαν περιττά, να είμαστε έτοιμοι στο καινούριο που φθάνει και είναι τόσο διαφορετικό από όσο είχαμε φανταστεί”.

Το κείμενο των δύο Ευρωπαίων φεντεραλιστών του Altiero Spinelli (1907-1986) και Ernesto Rossi (1897–1967) προσέβλεπε σε μία ενωμένη και σοσιαλιστική Ευρώπη, που θα έπρεπε να προκύψει, μετά το τέλος του πολέμου, για να βάλει τέλος, μια και καλή, στις πολεμικές αναμετρήσεις σε Ευρωπαϊκό έδαφος.

Πολιτικά και ιδεολογικά το κείμενο αποτελεί ένα Μανιφέστο Δημοκρατικού Σοσιαλισμού.  Τα μέλη του αρχικού πυρήνα του Κινήματος για μια Ενωμένη Ευρώπη (Movimento Federalista Europeo - MFE), το οποίο συνέπηξαν οι πρωτεργάτες της συγγραφής και της διάδοσης του κειμένου, προέρχονταν κυρίως από τα διάφορα παρακλάδια της Ιταλικής Αριστεράς. Ο Spinelli συγκεκριμένα, είχε διαγραφεί από το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα το 1937, όμως στα χρόνια που ήταν ευρωβουλευτής είχε εκλεγεί με το ψηφοδέλτιο του ΙΚΚ και είχε ενταχθεί στην ευρωομάδα των «Κομμουνιστών και Συμμάχων».

Αν και η πλειοψηφία των Ιδρυτών Πατέρων της Ενωμένης Ευρώπης ανήκε στον συντηρητικό χώρο, η διάπλαση ενός δημοκρατικού-ενωτικού οράματος, υπήρξε έργο προοδευτικών ανθρώπων της Αντίστασης που πάλεψαν πολύ πριν το 1939 ενάντια στον Χίτλερ και τον Μουσολίνι.

Ανατρέχοντας στο βιογραφικό της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν διαπιστώνουμε απλώς μια πολιτική ένταξη στον χώρο της Γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας, αλλά κάτι πολύ περισσότερο, ένα βαθύ ρίζωμα στα πλέον συντηρητικά στοιχεία που συγκροτούν την «άλλη Ευρώπη», αυτήν της ολιγαρχίας και της κληρονομικής αριστοκρατίας.

Ο πατέρας της, Ernst Carl Julius Albrecht (1930 –2014) καταγόταν από οικογένεια αστών Πατρικίων, που έκαναν καριέρα σαν γιατροί, δικηγόροι ή δημόσιοι υπάλληλοι στο Ελεκτοράτο του Ανόβερου, με απώτερη καταγωγή από την Βρέμη και ειδίκευση στο εμπόριο βαμβακιού.

28 ετών, το 1958, υπήρξε από τους πρώτους υπαλλήλους της ΕΟΚ, στα χρόνια του 1ουΠροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Γερμανού νομομαθούς WalterHallstein, γνωστού για τις αβαρίες του κατά την Ναζιστική περίοδο, με τον οποίον συγκρούστηκε μετωπικά ο ΝτεΓκωλ.

Ο  Ernst Albrecht μεταξύ 1967 και 1970 χρημάτισε Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, πριν ακολουθήσει πολιτική καριέρα στην Κάτω Σαξωνία, μέρος της οποίας αποτελεί το Ελεκτοράτο του Ανόβερου.

Το Ελεκτοράτο του Ανόβερου, στα χρόνια της "Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους", ήταν κτήση της Ανοβεριανής δυναστείας, που από το 1714 βασιλεύει στην Μεγάλη Βρετανία. Το 1866 η Πρωσία το ενσωμάτωσε το Ελεκτοράτο στις κτήσεις της, ύστερα από την ήττα της Αυστρίας στον ΑυστροΠρωσσικό πόλεμο του 1866, σαν συνέπεια της συμμαχίας Αυστρίας - Μ. Βρετανίας, μέχρι τότε, η επικράτεια αυτή βρισκόταν σε Προσωπική Ένωση (Personal Union) με την Μεγάλη Βρετανία κάτω από τα σκήπτρα της Ανοβεριανής Δυναστείας.

Η γιαγιά του Ernst Albrecht, η Mary LadsonRobertson ήταν γόνος πλούσιας οικογένειας ιδιοκτητών φυτειών ρυζιού και βαμβακιού από το Τσάρλεστον της Βόρειας Καρολίνας, εμπόρων και ιδιοκτητών δούλων.  To σόι περιλάμβανε επίσης κυβερνήτες, αξιωματικούς των Νοτίων στον Αμερικάνικο Εμφύλιο και θεωρητικούς της δουλείας, με “αξιόλογες” συγγραφικές επιδόσεις σχετικά με την χρήση της θρησκείας ως εργαλείο τιθάσευσης των “νέγρων”.

Ο E. Albrecht, ως πρωθυπουργός της Κάτω Σαξωνίας, άφησε εποχή για την ανάμειξή του στη διαρροή προς τα γερμανικά ΜΜΕ πληροφοριών για υποτιθέμενη απόδραση μελών της Baader-Meinhof ή αλλιώς RAF. Η υπόθεση είναι γνωστή ως Celler Loch.

Η  Πρόεδρος της E.C., όταν σπούδαζε στο Λονδίνο, χρησιμοποίησε ως ψευδώνυμο, το όνομα  της προγιαγιάς της, για να προστατευτεί από πιθανά αντίποινα της RAF.

Λόγω της γέννησής της και της διαμονής της στις Βρυξέλες, μιλά εκτός από Γερμανικά και άπταιστα Γαλλικά καθώς και Αγγλικά λόγω των σπουδών της στο Λονδίνο.

Ο σύζυγος της Heiko Echter von der Leyen, καθηγητής ιατρικής, στον οποίον οφείλει το von, είναι γόνος παλιάς οικογένειας εμπόρων μεταξιού προμηθευτώντης ευρωπαϊκής αριστοκρατίας. Η οικογένεια διέθετε, από τον 18οαιώνα, ένα συγκρότημα εργοστασίων μεταξιού, που απασχολούσε το ήμισυ σχεδόν των κατοίκων του Krefeld. Στα εργοστάσια αυτά σημειώθηκε ένα από τα πρώτα σκιρτήματα του Γερμανικού προλεταριάτου με την εκδήλωση απεργιών το 1829, που αντιμετωπίστηκαν με τη δέουσα ιπποτική αβρότητα από το 11ο Σύνταγμα Ουσάρων!

Η οικογένεια των von der Leyen προβιβάστηκε στη τάξη των ευγενών στα 1786 και στην συνέχεια στην τάξη των βαρόνων, το 1813 από τον Ναπολέοντα και το 1816 από τον Βασιλιά της Πρωσίας Στο παρελθόν, από θρησκευτικής απόψεως,  η οικογένεια συνέδεσε την ιστορική της διαδρομή με την Αναβαπτιστική ομολογία των Μεννονιτών, η οποία έχει παρακλάδια σε όλες τις Ηπείρους. Στις ΗΠΑ η ομολογία αυτή είναι διπλάσια σε μέγεθος από την συγγενή ομολογία των Amish.

Η επιλογή της Ursula vonder Leyen θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια προσπάθεια στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βρεθεί ένα πρόσωπο που έχει ισχυρούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Μεγάλη Βρετανία. Αν η προσπάθεια να προσεγγιστούν οι ΗΠΑ από μια κατά το δυνατόν USA-friendlyΠρόεδρο θα μπορούσε να θεωρηθεί σχετικά επιτυχής, στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας η επιλογή αυτή μπορεί επίσης να σηματοδοτεί την μάλλον οδυνηρή υπόμνηση των χαμένων δεσμών ανάμεσα στην Βασιλική Οικογένεια του Ηνωμένου Βασιλείου και στο Ελεκτοράτο του Ανόβερου.

Ταυτόχρονα γίνεται φανερό, ότι όσο και να προσπαθεί η Γερμανία, να παράξει “συμπαθητικά” προσωπεία για τις πολιτικές τις επιλογές, αυτές παραμένουν ριζωμένες στο βαθύτατα συντηρητικό υπόβαθρο του Γερμανικού πολιτικού συστήματος, για την κατανόηση του οποίου βοηθά, η αναδρομή στην κατάσταση της Γερμανίας, πριν την συνθήκη των Βερσαλιών (1919). Όταν ήταν ήταν ορατές και στο προσκήνιο, όλες οι δυνάμεις που πέτυχαν τον 19ο αιώνα, υπό την ηγεσία του Πρωσικού  θρόνου, την 1η Γερμανική ενοποίηση, που  τερμάτισε τον κατακερματισμό της σε δεκάδες κρατίδια που είχε επιβληθεί από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648).

Οι επιπτώσεις της διπλής ήττας του 1918 και του 1945, ναι μεν, έσπρωξαν αυτές τις δυνάμεις στο παρασκήνιο, χωρίς ταυτόχρονα να αναιρέσουν την βαθειά συντηρητική επιρροή, που άσκησαν και ασκούν, στα Γερμανικά πράγματα και στην συγκρότηση της κυρίαρχης ιδεολογίας.

More in Διεθνή
Comments
Μια ματιά στο προφίλ της Ursula von der Leyen

Μια ματιά στο προφίλ της Ursula von der Leyen

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (E.C.) μπορεί να ήταν το outsider, η εκλογή της όμως, στις 16 Ιουλίου 2019, δεν θα μπορούσε να προκαλέσει κάποια ιδιαίτερη έκπληξη. Ιατρός στο επάγγελμα, μέλος της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών, Αντιπρόεδρος του CDU από το 2010, Υπουργός στην Κάτω Σαξωνία 2003-2005, Υπουργός από το 2005 στις κυβερνήσεις Μέρκελ, και τέλος Υπουργός Άμυνας (2013-2019).

Η εκλογή της είχε όλα τα προαπαιτούμενα, ακόμη και την απαραίτητη, για τόσο υψηλά αξιώματα, κατηγορία για λογοκλοπή.  Όχι βέβαια στο ύψος των εκπαιδευτικών κατορθωμάτων του «δικού μας» του Γερούν, καθότι, στην περίπτωσή της, η επιτροπή ελέγχου δεν έθεσε θέμα εγκυρότητας του τίτλου σπουδών της.

Όσο για τα ανοίγματα προς τους αριστερούς θεωρητικούς, ο προκάτοχός της, ο Jean-ClaudeJuncker, είχε ήδη ανοίξει τον δρόμο με την θερμή ομιλία του στα εγκαίνια της έκθεσης για τα 200 χρόνια από την γέννηση του Karl Marx, στην γενέτειρά του, την Trier, στις 4/5/2018. Πιθανόν, η  προλεταριακή καταγωγή του πατέρα του, συνδικαλιστή στον κλάδο της χαλυβουργίας, να έκρυβε κάποια ριζοσπαστική σπίθα.

Στα χείλη όμως της Ursula Gertrud von der Leyen, η αναφορά στο “Μανιφέστο του Βεντοτένε” -του προδρομικού κειμένου “για μια ελεύθερη και ενωμένη Ευρώπη”, που έγραψαν το 1941, δύο αριστεροί αντιφασίστες, εξόριστοι στο ομώνυμο νησάκι της Τυρρηνικής Θάλασσας- ακούγεται κάπως παράξενα.

Η Πρόεδρος της E.C., στην ομιλία της στις 16 Απριλίου 2020 για τον COVID 19, στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου, χρησιμοποίησε μια ακροτελεύτια φράση του Μανιφέστου, που ακούγεται κάπως αόριστη, όταν αποκοπεί από τα συμφραζόμενα: “Σήμερα είναι η ώρα πουπρέπει να ξέρουμενα πετάξουμε από επάνω μας παλιά φορτία που κατάντησαν περιττά, να είμαστε έτοιμοι στο καινούριο που φθάνει και είναι τόσο διαφορετικό από όσο είχαμε φανταστεί”.

Το κείμενο των δύο Ευρωπαίων φεντεραλιστών του Altiero Spinelli (1907-1986) και Ernesto Rossi (1897–1967) προσέβλεπε σε μία ενωμένη και σοσιαλιστική Ευρώπη, που θα έπρεπε να προκύψει, μετά το τέλος του πολέμου, για να βάλει τέλος, μια και καλή, στις πολεμικές αναμετρήσεις σε Ευρωπαϊκό έδαφος.

Πολιτικά και ιδεολογικά το κείμενο αποτελεί ένα Μανιφέστο Δημοκρατικού Σοσιαλισμού.  Τα μέλη του αρχικού πυρήνα του Κινήματος για μια Ενωμένη Ευρώπη (Movimento Federalista Europeo - MFE), το οποίο συνέπηξαν οι πρωτεργάτες της συγγραφής και της διάδοσης του κειμένου, προέρχονταν κυρίως από τα διάφορα παρακλάδια της Ιταλικής Αριστεράς. Ο Spinelli συγκεκριμένα, είχε διαγραφεί από το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα το 1937, όμως στα χρόνια που ήταν ευρωβουλευτής είχε εκλεγεί με το ψηφοδέλτιο του ΙΚΚ και είχε ενταχθεί στην ευρωομάδα των «Κομμουνιστών και Συμμάχων».

Αν και η πλειοψηφία των Ιδρυτών Πατέρων της Ενωμένης Ευρώπης ανήκε στον συντηρητικό χώρο, η διάπλαση ενός δημοκρατικού-ενωτικού οράματος, υπήρξε έργο προοδευτικών ανθρώπων της Αντίστασης που πάλεψαν πολύ πριν το 1939 ενάντια στον Χίτλερ και τον Μουσολίνι.

Ανατρέχοντας στο βιογραφικό της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν διαπιστώνουμε απλώς μια πολιτική ένταξη στον χώρο της Γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας, αλλά κάτι πολύ περισσότερο, ένα βαθύ ρίζωμα στα πλέον συντηρητικά στοιχεία που συγκροτούν την «άλλη Ευρώπη», αυτήν της ολιγαρχίας και της κληρονομικής αριστοκρατίας.

Ο πατέρας της, Ernst Carl Julius Albrecht (1930 –2014) καταγόταν από οικογένεια αστών Πατρικίων, που έκαναν καριέρα σαν γιατροί, δικηγόροι ή δημόσιοι υπάλληλοι στο Ελεκτοράτο του Ανόβερου, με απώτερη καταγωγή από την Βρέμη και ειδίκευση στο εμπόριο βαμβακιού.

28 ετών, το 1958, υπήρξε από τους πρώτους υπαλλήλους της ΕΟΚ, στα χρόνια του 1ουΠροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Γερμανού νομομαθούς WalterHallstein, γνωστού για τις αβαρίες του κατά την Ναζιστική περίοδο, με τον οποίον συγκρούστηκε μετωπικά ο ΝτεΓκωλ.

Ο  Ernst Albrecht μεταξύ 1967 και 1970 χρημάτισε Διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, πριν ακολουθήσει πολιτική καριέρα στην Κάτω Σαξωνία, μέρος της οποίας αποτελεί το Ελεκτοράτο του Ανόβερου.

Το Ελεκτοράτο του Ανόβερου, στα χρόνια της "Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας του Γερμανικού Έθνους", ήταν κτήση της Ανοβεριανής δυναστείας, που από το 1714 βασιλεύει στην Μεγάλη Βρετανία. Το 1866 η Πρωσία το ενσωμάτωσε το Ελεκτοράτο στις κτήσεις της, ύστερα από την ήττα της Αυστρίας στον ΑυστροΠρωσσικό πόλεμο του 1866, σαν συνέπεια της συμμαχίας Αυστρίας - Μ. Βρετανίας, μέχρι τότε, η επικράτεια αυτή βρισκόταν σε Προσωπική Ένωση (Personal Union) με την Μεγάλη Βρετανία κάτω από τα σκήπτρα της Ανοβεριανής Δυναστείας.

Η γιαγιά του Ernst Albrecht, η Mary LadsonRobertson ήταν γόνος πλούσιας οικογένειας ιδιοκτητών φυτειών ρυζιού και βαμβακιού από το Τσάρλεστον της Βόρειας Καρολίνας, εμπόρων και ιδιοκτητών δούλων.  To σόι περιλάμβανε επίσης κυβερνήτες, αξιωματικούς των Νοτίων στον Αμερικάνικο Εμφύλιο και θεωρητικούς της δουλείας, με “αξιόλογες” συγγραφικές επιδόσεις σχετικά με την χρήση της θρησκείας ως εργαλείο τιθάσευσης των “νέγρων”.

Ο E. Albrecht, ως πρωθυπουργός της Κάτω Σαξωνίας, άφησε εποχή για την ανάμειξή του στη διαρροή προς τα γερμανικά ΜΜΕ πληροφοριών για υποτιθέμενη απόδραση μελών της Baader-Meinhof ή αλλιώς RAF. Η υπόθεση είναι γνωστή ως Celler Loch.

Η  Πρόεδρος της E.C., όταν σπούδαζε στο Λονδίνο, χρησιμοποίησε ως ψευδώνυμο, το όνομα  της προγιαγιάς της, για να προστατευτεί από πιθανά αντίποινα της RAF.

Λόγω της γέννησής της και της διαμονής της στις Βρυξέλες, μιλά εκτός από Γερμανικά και άπταιστα Γαλλικά καθώς και Αγγλικά λόγω των σπουδών της στο Λονδίνο.

Ο σύζυγος της Heiko Echter von der Leyen, καθηγητής ιατρικής, στον οποίον οφείλει το von, είναι γόνος παλιάς οικογένειας εμπόρων μεταξιού προμηθευτώντης ευρωπαϊκής αριστοκρατίας. Η οικογένεια διέθετε, από τον 18οαιώνα, ένα συγκρότημα εργοστασίων μεταξιού, που απασχολούσε το ήμισυ σχεδόν των κατοίκων του Krefeld. Στα εργοστάσια αυτά σημειώθηκε ένα από τα πρώτα σκιρτήματα του Γερμανικού προλεταριάτου με την εκδήλωση απεργιών το 1829, που αντιμετωπίστηκαν με τη δέουσα ιπποτική αβρότητα από το 11ο Σύνταγμα Ουσάρων!

Η οικογένεια των von der Leyen προβιβάστηκε στη τάξη των ευγενών στα 1786 και στην συνέχεια στην τάξη των βαρόνων, το 1813 από τον Ναπολέοντα και το 1816 από τον Βασιλιά της Πρωσίας Στο παρελθόν, από θρησκευτικής απόψεως,  η οικογένεια συνέδεσε την ιστορική της διαδρομή με την Αναβαπτιστική ομολογία των Μεννονιτών, η οποία έχει παρακλάδια σε όλες τις Ηπείρους. Στις ΗΠΑ η ομολογία αυτή είναι διπλάσια σε μέγεθος από την συγγενή ομολογία των Amish.

Η επιλογή της Ursula vonder Leyen θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια προσπάθεια στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βρεθεί ένα πρόσωπο που έχει ισχυρούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με την Μεγάλη Βρετανία. Αν η προσπάθεια να προσεγγιστούν οι ΗΠΑ από μια κατά το δυνατόν USA-friendlyΠρόεδρο θα μπορούσε να θεωρηθεί σχετικά επιτυχής, στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας η επιλογή αυτή μπορεί επίσης να σηματοδοτεί την μάλλον οδυνηρή υπόμνηση των χαμένων δεσμών ανάμεσα στην Βασιλική Οικογένεια του Ηνωμένου Βασιλείου και στο Ελεκτοράτο του Ανόβερου.

Ταυτόχρονα γίνεται φανερό, ότι όσο και να προσπαθεί η Γερμανία, να παράξει “συμπαθητικά” προσωπεία για τις πολιτικές τις επιλογές, αυτές παραμένουν ριζωμένες στο βαθύτατα συντηρητικό υπόβαθρο του Γερμανικού πολιτικού συστήματος, για την κατανόηση του οποίου βοηθά, η αναδρομή στην κατάσταση της Γερμανίας, πριν την συνθήκη των Βερσαλιών (1919). Όταν ήταν ήταν ορατές και στο προσκήνιο, όλες οι δυνάμεις που πέτυχαν τον 19ο αιώνα, υπό την ηγεσία του Πρωσικού  θρόνου, την 1η Γερμανική ενοποίηση, που  τερμάτισε τον κατακερματισμό της σε δεκάδες κρατίδια που είχε επιβληθεί από τη συνθήκη της Βεστφαλίας (1648).

Οι επιπτώσεις της διπλής ήττας του 1918 και του 1945, ναι μεν, έσπρωξαν αυτές τις δυνάμεις στο παρασκήνιο, χωρίς ταυτόχρονα να αναιρέσουν την βαθειά συντηρητική επιρροή, που άσκησαν και ασκούν, στα Γερμανικά πράγματα και στην συγκρότηση της κυρίαρχης ιδεολογίας.

More in Διεθνή
Comments