Χρειαζόμαστε ισότητα ασχέτως φύλου

Χρειαζόμαστε ισότητα ασχέτως φύλου

Ο δημόσιος διάλογος έχει «φουντώσει» τις τελευταίες ημέρες με αφορμή τις πολλαπλές κι ευθέως σεξιστικές δηλώσεις παίκτη του «Big Brother». Παρά τις υγιείς αντιδράσεις, είναι ευκαιρία  να δούμε καθαρά πως οι νομοθετικές ρυθμίσεις και οι πανηγυρικές διακηρύξεις δεν έχουν καταφέρει να εξαλείψουν το σεξισμό, την έμφυλη βία αλλά και γενικά τα στερεότυπα φύλου που διέπουν την κοινωνία.

Το κοινωνικά δομημένο φύλο (gender) κι ο τρόπος με τον οποίο κατασκευάζονται τα έμφυλα πρότυπα σε κάθε πεδίο της κοινωνικής ζωής και σε κάθε φορέα κοινωνικών προτύπων,  όπως τα ΜΜΕ αποτελούν ισχυρό εμπόδιο τόσο  στην απελευθέρωση της γυναίκας, στην εξάλειψη  της έμφυλης βιας  αλλά και γενικά  στον καθορισμό της έμφυλης ταυτότητας με όρους σεβασμού στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια .

Η δυναμική των ΜΜΕ στη συγκρότηση των έμφυλων υποκειμένων και στις μεταξύ τους σχέσεις είναι καθοριστική. Τα ΜΜΕ διαμορφώνουν σε σηµαντικό  βαθµό τις κυρίαρχες κοινωνικές αναπαραστάσεις της εικόνας της γυναίκας και συμβάλλουν  τόσο στο να συντηρούνται σχέσεις εξουσίας αλλά και στην υπονόμευση της κοινωνικής της θέσης,  κυρίως όμως στον τρόπο που η ίδια προσλαμβάνει την ταυτότητα της .

Ο δρόμος για την ανισότητα και τη βία ανοίγεται τις περισσότερες φορές από σεξιστικές τοποθετήσεις και αναπαραστάσεις που δεν αγγίζουν τα όρια του νομικά μη  ανεκτού,  αλλά είναι εξίσου αποτρόπαιος και παραγωγικός. Ο συμβολικός εκμηδενισμός των γυναικών συντελείται καθημερινά στον μιντιακά διαμεσολαβημένο δημόσιο χώρο όπου προκρίνεται η διαστρεβλωμένη εικόνα του ρόλου της, της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης της γυναίκας . Παρουσιάζεται σχεδόν απούσα από τον δημόσιο χώρο περιορισμένη κυρίως στον ιδιωτικό . Η πλειοψηφία των εκπομπών που παρουσιάζουν γυναίκες πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο ιδιωτικού χώρου (μικρογραφία σπιτιού) και με θεματολογία ανάλογη (παιδί, μαγειρική, μόδα κτλ) .

Σήμερα, παρά την θεωρητική, ακαδημαϊκή και νομοθετική πρόοδο ζητήματα ανατροπής του σεξισμού και κάθε έμφυλου στερεότυπου ,  αλλά και σεβασμού του αυτοπροσδιορισμού ή της υποκειμενικότητας της έμφυλης ταυτότητας  είναι υπό αμφισβήτηση αλλά και διεκδίκηση.

Τα έμφυλα στερεότυπα είναι παρόντα σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής και στα ΜΜΕ, αποτελούν σχηματικές και καθολικές αναπαραστάσεις που αποδίδουν χαρακτηριστικά, υποτίθεται «φυσικά» στις γυναίκες και στους άνδρες. Ισχυρά ριζωμένες πεποιθήσεις για τους φυσικούς ρόλους των φύλων που βασίζονται σε γενικεύσεις, υπεραπλουστεύσεις υποκειμενικές, διαδεδομένες στην κοινωνία .

Επιπρόσθετα, ο σεξιστικός λόγος διάχυτος στην κοινωνία και τα ΜΜΕ , συγκαλυμμένος μέσα σε αθώα και χαριτωμένα σχόλια ή σε εμπορικά πρότυπα ( δομή εκπομπών, διαφήμιση) στα όρια του νομικά ανεκτού αλλά σκανδαλωδώς προκλητικός διαιωνίζει την έμφυλη βία και την ανισότητα,  ενώ απενοχοποιεί  κάθε διάσταση της εν λόγω  μορφής βίας .

Στα ΜΜΕ θεωρητικά μονάχα γίνεται προσπάθεια για εκδημοκρατισμένες και ανθρωποκεντρικές αναπαραστάσεις, γιατί στη δομή και στο λόγο τους υπάρχει σοβαρό ζήτημα παραγωγής και αναπαραγωγής προτύπων μακριά από τους τίτλους της ισότητας αλλά και του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού.

Ας μην εθελοτυφλούμε , ας μην υποκρινόμαστε δηλώνοντας τις  δημοκρατικές μας ευαισθησίες στην καταδίκη αποκλειστικά  των ακραίων  μορφών  έμφυλης βίας και σεξισμού. Η έμφυλη ανισότητα δυναμικά δομείται σε ένα προσχηματικά δημοκρατικό πλαίσιο όπου τάχα δεν υπάρχουν σχέσεις εξουσίας, όπου τυπικά και νομικά προστατεύεται,  αλλά κοινωνικά συντηρείται και αναπαράγεται.

Ας οραματιστούμε σε τι κοινωνία προσβλέπουμε για να μπορέσουμε σταδιακά να ανατρέψουμε την έμφυλη ανισότητα και τον σεξισμό. Με βεβαιότητα, η λύση δεν είναι τα φιλογυνικά μέτρα ή μέτρα προστασίας υπέρ των γυναικών τα οποία ενισχύουν την προβληματική,  εφόσον κατατάσσουν τη γυναίκα ως κατώτερη και υπό προστασία, αλλά αντισεξιστικές πολιτικές σε όλους τους τομείς και μια συνολική πολιτική θεώρηση για μια κοινωνία απελευθερωμένη από τα δεσμά του φύλου. Πολιτικές που δε θα εκτιμάται το φύλο ως παράγοντας διαφοροποίησης, που δεν θα έχουμε ισότητα των φύλων αλλά ισότητα των υποκειμένων ανεξαρτήτως φύλου.

More in BIG BROTHER
Comments
Χρειαζόμαστε ισότητα ασχέτως φύλου

Χρειαζόμαστε ισότητα ασχέτως φύλου

Ο δημόσιος διάλογος έχει «φουντώσει» τις τελευταίες ημέρες με αφορμή τις πολλαπλές κι ευθέως σεξιστικές δηλώσεις παίκτη του «Big Brother». Παρά τις υγιείς αντιδράσεις, είναι ευκαιρία  να δούμε καθαρά πως οι νομοθετικές ρυθμίσεις και οι πανηγυρικές διακηρύξεις δεν έχουν καταφέρει να εξαλείψουν το σεξισμό, την έμφυλη βία αλλά και γενικά τα στερεότυπα φύλου που διέπουν την κοινωνία.

Το κοινωνικά δομημένο φύλο (gender) κι ο τρόπος με τον οποίο κατασκευάζονται τα έμφυλα πρότυπα σε κάθε πεδίο της κοινωνικής ζωής και σε κάθε φορέα κοινωνικών προτύπων,  όπως τα ΜΜΕ αποτελούν ισχυρό εμπόδιο τόσο  στην απελευθέρωση της γυναίκας, στην εξάλειψη  της έμφυλης βιας  αλλά και γενικά  στον καθορισμό της έμφυλης ταυτότητας με όρους σεβασμού στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια .

Η δυναμική των ΜΜΕ στη συγκρότηση των έμφυλων υποκειμένων και στις μεταξύ τους σχέσεις είναι καθοριστική. Τα ΜΜΕ διαμορφώνουν σε σηµαντικό  βαθµό τις κυρίαρχες κοινωνικές αναπαραστάσεις της εικόνας της γυναίκας και συμβάλλουν  τόσο στο να συντηρούνται σχέσεις εξουσίας αλλά και στην υπονόμευση της κοινωνικής της θέσης,  κυρίως όμως στον τρόπο που η ίδια προσλαμβάνει την ταυτότητα της .

Ο δρόμος για την ανισότητα και τη βία ανοίγεται τις περισσότερες φορές από σεξιστικές τοποθετήσεις και αναπαραστάσεις που δεν αγγίζουν τα όρια του νομικά μη  ανεκτού,  αλλά είναι εξίσου αποτρόπαιος και παραγωγικός. Ο συμβολικός εκμηδενισμός των γυναικών συντελείται καθημερινά στον μιντιακά διαμεσολαβημένο δημόσιο χώρο όπου προκρίνεται η διαστρεβλωμένη εικόνα του ρόλου της, της κοινωνικής και πολιτικής εκπροσώπησης της γυναίκας . Παρουσιάζεται σχεδόν απούσα από τον δημόσιο χώρο περιορισμένη κυρίως στον ιδιωτικό . Η πλειοψηφία των εκπομπών που παρουσιάζουν γυναίκες πραγματοποιείται σε ένα πλαίσιο ιδιωτικού χώρου (μικρογραφία σπιτιού) και με θεματολογία ανάλογη (παιδί, μαγειρική, μόδα κτλ) .

Σήμερα, παρά την θεωρητική, ακαδημαϊκή και νομοθετική πρόοδο ζητήματα ανατροπής του σεξισμού και κάθε έμφυλου στερεότυπου ,  αλλά και σεβασμού του αυτοπροσδιορισμού ή της υποκειμενικότητας της έμφυλης ταυτότητας  είναι υπό αμφισβήτηση αλλά και διεκδίκηση.

Τα έμφυλα στερεότυπα είναι παρόντα σε κάθε έκφανση της κοινωνικής ζωής και στα ΜΜΕ, αποτελούν σχηματικές και καθολικές αναπαραστάσεις που αποδίδουν χαρακτηριστικά, υποτίθεται «φυσικά» στις γυναίκες και στους άνδρες. Ισχυρά ριζωμένες πεποιθήσεις για τους φυσικούς ρόλους των φύλων που βασίζονται σε γενικεύσεις, υπεραπλουστεύσεις υποκειμενικές, διαδεδομένες στην κοινωνία .

Επιπρόσθετα, ο σεξιστικός λόγος διάχυτος στην κοινωνία και τα ΜΜΕ , συγκαλυμμένος μέσα σε αθώα και χαριτωμένα σχόλια ή σε εμπορικά πρότυπα ( δομή εκπομπών, διαφήμιση) στα όρια του νομικά ανεκτού αλλά σκανδαλωδώς προκλητικός διαιωνίζει την έμφυλη βία και την ανισότητα,  ενώ απενοχοποιεί  κάθε διάσταση της εν λόγω  μορφής βίας .

Στα ΜΜΕ θεωρητικά μονάχα γίνεται προσπάθεια για εκδημοκρατισμένες και ανθρωποκεντρικές αναπαραστάσεις, γιατί στη δομή και στο λόγο τους υπάρχει σοβαρό ζήτημα παραγωγής και αναπαραγωγής προτύπων μακριά από τους τίτλους της ισότητας αλλά και του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού.

Ας μην εθελοτυφλούμε , ας μην υποκρινόμαστε δηλώνοντας τις  δημοκρατικές μας ευαισθησίες στην καταδίκη αποκλειστικά  των ακραίων  μορφών  έμφυλης βίας και σεξισμού. Η έμφυλη ανισότητα δυναμικά δομείται σε ένα προσχηματικά δημοκρατικό πλαίσιο όπου τάχα δεν υπάρχουν σχέσεις εξουσίας, όπου τυπικά και νομικά προστατεύεται,  αλλά κοινωνικά συντηρείται και αναπαράγεται.

Ας οραματιστούμε σε τι κοινωνία προσβλέπουμε για να μπορέσουμε σταδιακά να ανατρέψουμε την έμφυλη ανισότητα και τον σεξισμό. Με βεβαιότητα, η λύση δεν είναι τα φιλογυνικά μέτρα ή μέτρα προστασίας υπέρ των γυναικών τα οποία ενισχύουν την προβληματική,  εφόσον κατατάσσουν τη γυναίκα ως κατώτερη και υπό προστασία, αλλά αντισεξιστικές πολιτικές σε όλους τους τομείς και μια συνολική πολιτική θεώρηση για μια κοινωνία απελευθερωμένη από τα δεσμά του φύλου. Πολιτικές που δε θα εκτιμάται το φύλο ως παράγοντας διαφοροποίησης, που δεν θα έχουμε ισότητα των φύλων αλλά ισότητα των υποκειμένων ανεξαρτήτως φύλου.

More in BIG BROTHER
Comments