Ιδιοκτησία, συνάθροιση και δημόσια υγεία - Τι προηγείται;

Ιδιοκτησία, συνάθροιση και δημόσια υγεία - Τι προηγείται;

Στην πρόσφατη εμπεριστατωμένη τοποθέτησή του σχετικά με τη συνταγματικότητα της καθολικής απαγόρευσης των δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων για τέσσερις ημέρες, ο Ευ. Βενιζέλος, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι από τη στιγμή που το Σύνταγμα για λόγους δημόσιας υγείας δικαιολογεί ακόμα και την επίταξη περιουσιακών στοιχείων, κατά μείζονα λόγο δικαιολογεί την προσωρινή αναστολή του δικαιώματος στη συνάθροιση.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, και χωρίς καμιά έκπτωση στην αναγκαία προστασία της δημόσιας υγείας σε συνθήκες οδυνηρής έξαρσης της πανδημίας, η εν λόγω τοποθέτηση εγείρει με το "κατά μείζονα λόγο" μια ενδιαφέρουσα συζήτηση γύρω από το αν υπάρχει ιεραρχική προτεραιότητα δικαιωμάτων-αξιών στο συνταγματικό κείμενο, ήτοι μεταξύ οικονομικού φιλελευθερισμού και πολιτικής ελευθερίας. Μέσα από το συγκεκριμένο επιχείρημα του Ευ. Βενιζέλου υπονοείται μια ερμηνευτική προαντίληψη ότι το  δικαίωμα στην ιδιοκτησία τοποθετείται σε πιο υψηλή κλίμακα από το δικαίωμα στο συνέρχεσθαι.

Εάν, όμως, η ιδιοκτησία είναι το υλικό μέσο για τη βιοτική αυτοτέλεια του προσώπου (με μια οιονεί καντιανή, εξισωτικά φιλελεύθερη εκδοχή της ιδιοκτησίας), το δικαίωμα στη συνάθροιση είναι η ενσώματη εγγύηση για την αδιάκοπη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, δηλαδή της αρχής που ανυψώνεται σε ύπατη αξία του Συντάγματος (δημοκρατική αρχή), εφόσον η κοινωνία των πολιτών εμπλέκεται πιο ενεργά στη δημόσια σφαίρα και η δημοκρατία δεν εξαντλείται σε εκλογοκρατία.

Κατά την κυρίαρχη, πάντως, νεοφιλελεύθερη οπτική της ιδιοκτησίας, αυτή θεωρείται η πεμπτουσία της ατομικής ελευθερίας, φτάνοντας μέχρι το σημείο να υπάγεται (μέχρι τις σημερινές δυο πρώτες επιτάξεις ιδιωτικών κλινικών) ακόμα και η εξυπηρέτηση ενός επιτακτικού σκοπού δημοσίου συμφέροντος, όπως η προστασία της δημόσιας υγείας (χάριν του οποίου έχουν ενισχυθεί αισθητά οι αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας και έχουν περιοριστεί δραστικά θεμελιώδη δικαιώματα), στον -μη προβλεπόμενο στο Σύνταγμα- σιδηρούν νόμο της προσφοράς και της ζήτησης...

Ψήμμας Θωμάς, Διδάκτορας Φιλοσοφίας Δικαίου Νομικής Σχολής ΑΠΘ

More in Κοινωνία
Comments
Ιδιοκτησία, συνάθροιση και δημόσια υγεία - Τι προηγείται;

Ιδιοκτησία, συνάθροιση και δημόσια υγεία - Τι προηγείται;

Στην πρόσφατη εμπεριστατωμένη τοποθέτησή του σχετικά με τη συνταγματικότητα της καθολικής απαγόρευσης των δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων για τέσσερις ημέρες, ο Ευ. Βενιζέλος, μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι από τη στιγμή που το Σύνταγμα για λόγους δημόσιας υγείας δικαιολογεί ακόμα και την επίταξη περιουσιακών στοιχείων, κατά μείζονα λόγο δικαιολογεί την προσωρινή αναστολή του δικαιώματος στη συνάθροιση.

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, και χωρίς καμιά έκπτωση στην αναγκαία προστασία της δημόσιας υγείας σε συνθήκες οδυνηρής έξαρσης της πανδημίας, η εν λόγω τοποθέτηση εγείρει με το "κατά μείζονα λόγο" μια ενδιαφέρουσα συζήτηση γύρω από το αν υπάρχει ιεραρχική προτεραιότητα δικαιωμάτων-αξιών στο συνταγματικό κείμενο, ήτοι μεταξύ οικονομικού φιλελευθερισμού και πολιτικής ελευθερίας. Μέσα από το συγκεκριμένο επιχείρημα του Ευ. Βενιζέλου υπονοείται μια ερμηνευτική προαντίληψη ότι το  δικαίωμα στην ιδιοκτησία τοποθετείται σε πιο υψηλή κλίμακα από το δικαίωμα στο συνέρχεσθαι.

Εάν, όμως, η ιδιοκτησία είναι το υλικό μέσο για τη βιοτική αυτοτέλεια του προσώπου (με μια οιονεί καντιανή, εξισωτικά φιλελεύθερη εκδοχή της ιδιοκτησίας), το δικαίωμα στη συνάθροιση είναι η ενσώματη εγγύηση για την αδιάκοπη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, δηλαδή της αρχής που ανυψώνεται σε ύπατη αξία του Συντάγματος (δημοκρατική αρχή), εφόσον η κοινωνία των πολιτών εμπλέκεται πιο ενεργά στη δημόσια σφαίρα και η δημοκρατία δεν εξαντλείται σε εκλογοκρατία.

Κατά την κυρίαρχη, πάντως, νεοφιλελεύθερη οπτική της ιδιοκτησίας, αυτή θεωρείται η πεμπτουσία της ατομικής ελευθερίας, φτάνοντας μέχρι το σημείο να υπάγεται (μέχρι τις σημερινές δυο πρώτες επιτάξεις ιδιωτικών κλινικών) ακόμα και η εξυπηρέτηση ενός επιτακτικού σκοπού δημοσίου συμφέροντος, όπως η προστασία της δημόσιας υγείας (χάριν του οποίου έχουν ενισχυθεί αισθητά οι αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας και έχουν περιοριστεί δραστικά θεμελιώδη δικαιώματα), στον -μη προβλεπόμενο στο Σύνταγμα- σιδηρούν νόμο της προσφοράς και της ζήτησης...

Ψήμμας Θωμάς, Διδάκτορας Φιλοσοφίας Δικαίου Νομικής Σχολής ΑΠΘ

More in Κοινωνία
Comments