Η σύγχρονη τραγωδία μέσα από τα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου

Η σύγχρονη τραγωδία μέσα από τα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου

«Ἐστὶν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδὼν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν»

Τις τελευταίες ημέρες γίναμε α-θεατές μιας ιδιότυπης τραγωδίας που αυτή τη φορά εκτυλίσσεται πέρα από τον συνηθισμένο αρχετυπικό χώρο του θεάτρου. Με όλα τα τραγικά σημαίνοντα και σημαινόμενα που περιλαμβάνει το αρχαίο δράμα και όλη την τοτεμική προσκόλληση στην αρχαία ελληνική δημοκρατία γίναμε σύγχρονοι α-θεατές μιας ζώσας τραγωδίας.

Οι ήρωες σε αυτή την ιδιότυπη μεταφορά της τραγωδίας δεν ειδώνονται στη σκηνή. Δεν το αντέχει του ανθρώπου ο νους, ούτε η καρδιά, το μέγα «έλεος» και τον «φόβο». Οι ήρωες εδώ είναι πραγματικοί. Αποκρύβονται σε σκοτεινές κλίνες, αδύναμοι, με κλειστά μάτια προσεύχονται, βρυχώνται, οδύρονται και ασθενούν σε κρεβάτια από δάκρυα υγρά, παίζοντας α-ηδυσμένους ρόλους εραστών. Κρατούν την αριστοτελική δραματουργία. Δεν είναι άμεμπτοι, τέλειοι, ιδανικοί. Καταλαμβάνονται από πάθη, ιστορίες με δακρύβρεχτο σκοπό, ανεξάντλητο περίσσευμα αναπόδραστου και τραγικότητες ικανές να σε ρημάξουν.

Σε αυτό το καινούριο είδος η τραγωδία δεν είναι απομίμηση πράξεως «τελείας» (αρχή, μέση και τέλος) και «σπουδαίας» παρά η απευθείας τέλεση μιας πράξης βρόμικης και απεχθούς, η πιστή παράσταση της πραγματικότητας δίχως εξωραϊσμούς, έντεχνες εξιδανικεύσεις και μαεστρίες. Εδώ οι ήρωες βιώνουν κάθε ηθική και ψυχική συντριβή, κρυμμένοι πάντα στα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου, υπομένοντας στωικά τη λαγνεία ενός προεξάρχοντος τραγωδού, να διψάει για ζωώδη («ωδή των τράγων») σπαραγμό και κτηνώδη υφαρπαγή παντός κυνηγημένου. Εδώ τα όρια έχουν ξεπεραστεί. Η γνήσια τραγικότητα των ηρώων που έχουν επιλεχθεί να γεμίσουν τα υπόγεια δωμάτια αποστραγγίζεται μέχρι εσχάτων υπό το άλλοθι της σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας. Στο όνομα μιας «τέχνης υψηλής» βαφτίζεται ψιθυριστά «αμαρτία», «ασημαντότητα», «παράπλευρη απώλεια» ή θάβεται αυτοστιγμεί από κάποιον Κρέοντα σε χρέη υπουργού, αφού κανείς δεν πρέπει να ταράξει τη σιωπή της απόλυτης αρχής όσο και αν φλέγεται στο βάθος η Αντιγόνη.

Σε αυτό το καινούργιο, ιδιότυπο, α-θέατο και σκιώδες είδος τέχνης δεν επέρχεται μετά το τέλος της παράστασης ο καθαρμός. Η αποκατάσταση της ηθικής τάξης δεν επισυμβαίνει. Οι θεατές όσο και αν μετέχουν συναισθηματικά στα δρώμενα των αδυνάμων, όσο και αν συμπάσχουν με τους ήρωες και ζητούν «ίλεων» και δικαιοσύνη δεν λυτρώνονται από τη μαγεία της τέχνης. Η μαγεία της εξουσίας σε συνεργασία με τη (δια)στρέβλωση της αλήθειας παρεμβαίνουν και σαν από μηχανής θεοί ανενδοίαστα συγκαλύπτουν το παραπαίδι της διεφθαρμένης τους ηγεμονίας. Ένας αποχαλιναγωγημένος λατρευτής του Διονύσου, ένας Σάτυρος «εν εξάλλω» - ποιος δεν έχει καταβληθεί από μία πύρινη μανία ενίσταται υπόκωφα το «ομιχλώδες» υπουργείο Πολιτισμού καθώς σκουπίζει τις νεφέλες οργής πάνω από τον Παρθενώνα.


Σε αυτό το α-θέατο είδος τέχνης έφτασε η στιγμή να απεγκλωβιστούμε από κάθε θέσφατο του παρελθόντος. Όλοι εμείς, οι σύγχρονοι α-θεατές και θεατές ενός πολιτικού βούρκου, μιας πολιτικής σκηνής που συγκαλύπτει ανερυθρίαστα βιαστές παιδιών και καταπατητές των ψυχών τους, οφείλουμε να ταχθούμε στο πλάι των θυμάτων και να χαλάσουμε τη ψευδεπίγραφη ιερότητα της κοσμικής τάξης, να διαρρήξουμε τους βρόμικους μηχανισμούς της και να σπεύσουμε -μονάχοι αλλά τόσοι πολλοί- προς αποκατάσταση του δικαίου.

Αρκετά με τον σεβασμό στην απόλυτη αρχή, αρκετά με τις ιερές αλυσίδες της πειθαρχίας,   αρκετά με τον φόβο της τιμωρίας που θα υποστούμε αν σηκώσουμε το ανάστημά μας στη λιγδιασμένη εξουσία, αρκετά με τους ξευτιλισμένους εκφοβισμούς ενός συστήματος βουτηγμένο στη δυσωδία και την αηδία, αρκετά με τη φρονιμότητα της επιβολής «της τάξης και της ησυχίας», αρκετά με τους επιτελεστές εξαφάνισης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αρκετά με τους δυνάστες που έχουν βάλει στόχο τις ζωές μας.

Ας παράξουμε κάτι ελπιδοφόρο για τις επόμενες γενιές - δεν κινδυνεύει από ανθρώπινη οργή ο πολιτισμός μας.

More in Κοινωνία
Comments
Η σύγχρονη τραγωδία μέσα από τα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου

Η σύγχρονη τραγωδία μέσα από τα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου

«Ἐστὶν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδὼν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι’ ἀπαγγελίας, δι’ ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν»

Τις τελευταίες ημέρες γίναμε α-θεατές μιας ιδιότυπης τραγωδίας που αυτή τη φορά εκτυλίσσεται πέρα από τον συνηθισμένο αρχετυπικό χώρο του θεάτρου. Με όλα τα τραγικά σημαίνοντα και σημαινόμενα που περιλαμβάνει το αρχαίο δράμα και όλη την τοτεμική προσκόλληση στην αρχαία ελληνική δημοκρατία γίναμε σύγχρονοι α-θεατές μιας ζώσας τραγωδίας.

Οι ήρωες σε αυτή την ιδιότυπη μεταφορά της τραγωδίας δεν ειδώνονται στη σκηνή. Δεν το αντέχει του ανθρώπου ο νους, ούτε η καρδιά, το μέγα «έλεος» και τον «φόβο». Οι ήρωες εδώ είναι πραγματικοί. Αποκρύβονται σε σκοτεινές κλίνες, αδύναμοι, με κλειστά μάτια προσεύχονται, βρυχώνται, οδύρονται και ασθενούν σε κρεβάτια από δάκρυα υγρά, παίζοντας α-ηδυσμένους ρόλους εραστών. Κρατούν την αριστοτελική δραματουργία. Δεν είναι άμεμπτοι, τέλειοι, ιδανικοί. Καταλαμβάνονται από πάθη, ιστορίες με δακρύβρεχτο σκοπό, ανεξάντλητο περίσσευμα αναπόδραστου και τραγικότητες ικανές να σε ρημάξουν.

Σε αυτό το καινούριο είδος η τραγωδία δεν είναι απομίμηση πράξεως «τελείας» (αρχή, μέση και τέλος) και «σπουδαίας» παρά η απευθείας τέλεση μιας πράξης βρόμικης και απεχθούς, η πιστή παράσταση της πραγματικότητας δίχως εξωραϊσμούς, έντεχνες εξιδανικεύσεις και μαεστρίες. Εδώ οι ήρωες βιώνουν κάθε ηθική και ψυχική συντριβή, κρυμμένοι πάντα στα σκοτεινά δωμάτια του Μεταξουργείου, υπομένοντας στωικά τη λαγνεία ενός προεξάρχοντος τραγωδού, να διψάει για ζωώδη («ωδή των τράγων») σπαραγμό και κτηνώδη υφαρπαγή παντός κυνηγημένου. Εδώ τα όρια έχουν ξεπεραστεί. Η γνήσια τραγικότητα των ηρώων που έχουν επιλεχθεί να γεμίσουν τα υπόγεια δωμάτια αποστραγγίζεται μέχρι εσχάτων υπό το άλλοθι της σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας. Στο όνομα μιας «τέχνης υψηλής» βαφτίζεται ψιθυριστά «αμαρτία», «ασημαντότητα», «παράπλευρη απώλεια» ή θάβεται αυτοστιγμεί από κάποιον Κρέοντα σε χρέη υπουργού, αφού κανείς δεν πρέπει να ταράξει τη σιωπή της απόλυτης αρχής όσο και αν φλέγεται στο βάθος η Αντιγόνη.

Σε αυτό το καινούργιο, ιδιότυπο, α-θέατο και σκιώδες είδος τέχνης δεν επέρχεται μετά το τέλος της παράστασης ο καθαρμός. Η αποκατάσταση της ηθικής τάξης δεν επισυμβαίνει. Οι θεατές όσο και αν μετέχουν συναισθηματικά στα δρώμενα των αδυνάμων, όσο και αν συμπάσχουν με τους ήρωες και ζητούν «ίλεων» και δικαιοσύνη δεν λυτρώνονται από τη μαγεία της τέχνης. Η μαγεία της εξουσίας σε συνεργασία με τη (δια)στρέβλωση της αλήθειας παρεμβαίνουν και σαν από μηχανής θεοί ανενδοίαστα συγκαλύπτουν το παραπαίδι της διεφθαρμένης τους ηγεμονίας. Ένας αποχαλιναγωγημένος λατρευτής του Διονύσου, ένας Σάτυρος «εν εξάλλω» - ποιος δεν έχει καταβληθεί από μία πύρινη μανία ενίσταται υπόκωφα το «ομιχλώδες» υπουργείο Πολιτισμού καθώς σκουπίζει τις νεφέλες οργής πάνω από τον Παρθενώνα.


Σε αυτό το α-θέατο είδος τέχνης έφτασε η στιγμή να απεγκλωβιστούμε από κάθε θέσφατο του παρελθόντος. Όλοι εμείς, οι σύγχρονοι α-θεατές και θεατές ενός πολιτικού βούρκου, μιας πολιτικής σκηνής που συγκαλύπτει ανερυθρίαστα βιαστές παιδιών και καταπατητές των ψυχών τους, οφείλουμε να ταχθούμε στο πλάι των θυμάτων και να χαλάσουμε τη ψευδεπίγραφη ιερότητα της κοσμικής τάξης, να διαρρήξουμε τους βρόμικους μηχανισμούς της και να σπεύσουμε -μονάχοι αλλά τόσοι πολλοί- προς αποκατάσταση του δικαίου.

Αρκετά με τον σεβασμό στην απόλυτη αρχή, αρκετά με τις ιερές αλυσίδες της πειθαρχίας,   αρκετά με τον φόβο της τιμωρίας που θα υποστούμε αν σηκώσουμε το ανάστημά μας στη λιγδιασμένη εξουσία, αρκετά με τους ξευτιλισμένους εκφοβισμούς ενός συστήματος βουτηγμένο στη δυσωδία και την αηδία, αρκετά με τη φρονιμότητα της επιβολής «της τάξης και της ησυχίας», αρκετά με τους επιτελεστές εξαφάνισης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, αρκετά με τους δυνάστες που έχουν βάλει στόχο τις ζωές μας.

Ας παράξουμε κάτι ελπιδοφόρο για τις επόμενες γενιές - δεν κινδυνεύει από ανθρώπινη οργή ο πολιτισμός μας.

More in Κοινωνία
Comments