Η "κατασκευή της συναίνεσης" και τα ΜΜΕ

Η "κατασκευή της συναίνεσης" και τα ΜΜΕ

Η «κατασκευή της συναίνεσης» και τα ΜΜΕ

«Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι υπεύθυνος για τη διάβρωση της εμπιστοσύνης στα μέσα ενημέρωσης. Στερείται αξιοπιστίας για να καταφέρει κάτι τέτοιο. Τη ζημιά στην υπόληψή μας την προκαλέσαμε μόνοι μας», γράφει στο κύριο άρθρο της η Detroit News.

Ο Ουόλτερ Λίπμαν μια σημαντική προσωπικότητα της αμερικανικής δημοσιογραφίας και ανήσυχο πνεύμα της εποχής , από τη δεκαετία του 1920 ακόμα επισημαίνει τη σημασία των τεχνικών μέσων στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και την άσκηση προπαγάνδας με στόχο τον έλεγχο των μαζών. Σε δημοκρατικές και αναπτυγμένες βιομηχανικά κοινωνίες όπου κυριαρχεί η ελευθερία  και απαγορεύεται η χρήση της βίας ,υποστηρίζει, ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν μηχανισμοί ελέγχου της κοινής γνώμης που θα έχουν όμως το προκάλυμμα της νομιμότητας. Οι πολίτες έτσι δε θα αντιδρούν στις αποφάσεις της «υπεύθυνης» ηγεσίας , που έχει αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας και θα συναινούν στην υλοποίηση της πολιτικής των ιθυνόντων. Διατυπώνει λοιπόν τον όρο «κατασκευή της συναίνεσης» που αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο να παραμένουν μακριά από τη δημόσια ζωή και να μην ασχολούνται με την πολιτική. Τον ίδιο όρο χρησιμοποίησε και ο Εντουαρντ Μπερνέις , εμβληματική μορφή στη μαζική χειραγώγηση, και ένας εκ των σχεδιαστών της επίσημης προπαγάνδας του Αμερικανού προέδρου Τόμας Γουίντροου Ουίλσον.

Αργότερα ο Τσόμσκι υιοθετώντας τον όρο , στο ντοκιμαντέρ manufacturingconsent:Noam Chomskyand the Media , ενθαρρύνει τους θεατές να απαλλαγούν από το «δίχτυ της εξαπάτησης» από τα ΜΜΕ και να αναπτύξουν ένα είδος «διανοητικής αυτοάμυνας». Δεν είναι τυχαίο βέβαια πως οι μηχανισμοί προπαγάνδας  αναπτύχθηκαν αρχικά στις ΗΠΑ και την Αγγλία, βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες με ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς.

Τα μέσα μαζικής μαζικής ενημέρωσης είναι φυσικά επιχειρήσεις που εξαρτώνται άμεσα από τη διαφήμιση και συνδέονται και με άλλες επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα υπάγονται στην κρατική εξουσία που συχνά είναι διαπλεκόμενη με ισχυρά ιδιωτικά συμφέροντα. Εκφράζουν τις ιδεολογικές απόψεις των ανθρώπων που τα στηρίζουν.  Υπάρχουν βέβαια και άνθρωποι μέσα στο χώρο που προσπαθούν να διατηρήσουν σε αξιοπρεπή επίπεδα τη δουλειά τους.

Ο μέσος πολίτης δεν ενδιαφέρεται για το ποιος κρύβεται πίσω από την κατασκευή της  είδησης ή την επιλογή της ψυχαγωγίας του, γιατί γαλουχήθηκε με μια νοοτροπία αδράνειας και ταΐστηκε χρόνια με προϊόντα υποκουλτούρας. Έτσι τις τελευταίες δεκαετίες τηλεοπτικά σκουπίδια έχουν κατακλύσει την τηλεόραση και έχουν υψηλά ποσοστά τηλεθέασης. Ειδήσεις κατασκευασμένες με τρόπο ώστε να παρουσιάζουν πολιτικές που θίγουν τα συμφέροντα των πολλών ως ένα φυσικό επακόλουθο, έχουν οδηγήσει τους πολίτες στην παθητική αποδοχή και  πολλές φορές συναίνεση των πολιτικών αυτών. Η προβολή του life styleτων πολιτικών προσώπων και όχι μόνο , αντί ενός γόνιμου «διαλόγου» μεταξύ πολιτικής και κοινού έχει μετατρέψει το κοινό σε εύκολα διαχειρίσιμο εκλογικό σώμα . Εκπομπές ψυχαγωγίας που έχουν μετατρέψει την τηλεόραση σε μια αρένα όπου η διαφορετικότητα ισοπεδώνεται ή διακωμωδείται στο βωμό της «κοινής λογικής» και των στερεοτύπων επιτάσσονται ως μόδα. Και αντί να προβάλλονται οι αρχές της αλληλεγγύης , του σεβασμού και της συλλογικής ευθύνης επικρατούν οι ανταγωνισμοί, η κακοήθεια, η περιχαράκωση στο εγώ και η προβολή του φθηνού και αγοραίου, χωρίς καμιά έννοια πνευματικότητας. Και άθελα μας συναινούμε  στην ηθική και πνευματική κατρακύλα της εποχής και απομακρυνόμαστε από το ρόλο του ενεργού πολίτη αλλά και από την ίδια την έννοια «άνθρωπος».

Αυτό που πρέπει να προτάξουμε ως κοινωνία είναι ακριβώς η δύναμη του καθενός που κρύβεται στο διαφορετικό , ο επαναπροσδιορισμός των στόχων και των αξιών μας, η προσέγγιση του διπλανού μας όχι μέσα από την ¨κουλτούρα της κλειδαρότρυπας» , αλλά με πραγματικό ενδιαφέρον να νοιαστούμε, να βοηθήσουμε και να αναγάγουμε το συλλογικό ως σκοπό μιας δίκαιης και ευνομούμενης κοινωνίας μακριά από τις πολιτικές της «ατομικής ευθύνης».

Κεχαγιά Σοφία, εκπαιδευτικός

More in ΜΜΕ
Comments
Η "κατασκευή της συναίνεσης" και τα ΜΜΕ

Η "κατασκευή της συναίνεσης" και τα ΜΜΕ

Η «κατασκευή της συναίνεσης» και τα ΜΜΕ

«Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι υπεύθυνος για τη διάβρωση της εμπιστοσύνης στα μέσα ενημέρωσης. Στερείται αξιοπιστίας για να καταφέρει κάτι τέτοιο. Τη ζημιά στην υπόληψή μας την προκαλέσαμε μόνοι μας», γράφει στο κύριο άρθρο της η Detroit News.

Ο Ουόλτερ Λίπμαν μια σημαντική προσωπικότητα της αμερικανικής δημοσιογραφίας και ανήσυχο πνεύμα της εποχής , από τη δεκαετία του 1920 ακόμα επισημαίνει τη σημασία των τεχνικών μέσων στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης και την άσκηση προπαγάνδας με στόχο τον έλεγχο των μαζών. Σε δημοκρατικές και αναπτυγμένες βιομηχανικά κοινωνίες όπου κυριαρχεί η ελευθερία  και απαγορεύεται η χρήση της βίας ,υποστηρίζει, ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν μηχανισμοί ελέγχου της κοινής γνώμης που θα έχουν όμως το προκάλυμμα της νομιμότητας. Οι πολίτες έτσι δε θα αντιδρούν στις αποφάσεις της «υπεύθυνης» ηγεσίας , που έχει αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας και θα συναινούν στην υλοποίηση της πολιτικής των ιθυνόντων. Διατυπώνει λοιπόν τον όρο «κατασκευή της συναίνεσης» που αποτελεί έναν αποτελεσματικό τρόπο να παραμένουν μακριά από τη δημόσια ζωή και να μην ασχολούνται με την πολιτική. Τον ίδιο όρο χρησιμοποίησε και ο Εντουαρντ Μπερνέις , εμβληματική μορφή στη μαζική χειραγώγηση, και ένας εκ των σχεδιαστών της επίσημης προπαγάνδας του Αμερικανού προέδρου Τόμας Γουίντροου Ουίλσον.

Αργότερα ο Τσόμσκι υιοθετώντας τον όρο , στο ντοκιμαντέρ manufacturingconsent:Noam Chomskyand the Media , ενθαρρύνει τους θεατές να απαλλαγούν από το «δίχτυ της εξαπάτησης» από τα ΜΜΕ και να αναπτύξουν ένα είδος «διανοητικής αυτοάμυνας». Δεν είναι τυχαίο βέβαια πως οι μηχανισμοί προπαγάνδας  αναπτύχθηκαν αρχικά στις ΗΠΑ και την Αγγλία, βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες με ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς.

Τα μέσα μαζικής μαζικής ενημέρωσης είναι φυσικά επιχειρήσεις που εξαρτώνται άμεσα από τη διαφήμιση και συνδέονται και με άλλες επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα υπάγονται στην κρατική εξουσία που συχνά είναι διαπλεκόμενη με ισχυρά ιδιωτικά συμφέροντα. Εκφράζουν τις ιδεολογικές απόψεις των ανθρώπων που τα στηρίζουν.  Υπάρχουν βέβαια και άνθρωποι μέσα στο χώρο που προσπαθούν να διατηρήσουν σε αξιοπρεπή επίπεδα τη δουλειά τους.

Ο μέσος πολίτης δεν ενδιαφέρεται για το ποιος κρύβεται πίσω από την κατασκευή της  είδησης ή την επιλογή της ψυχαγωγίας του, γιατί γαλουχήθηκε με μια νοοτροπία αδράνειας και ταΐστηκε χρόνια με προϊόντα υποκουλτούρας. Έτσι τις τελευταίες δεκαετίες τηλεοπτικά σκουπίδια έχουν κατακλύσει την τηλεόραση και έχουν υψηλά ποσοστά τηλεθέασης. Ειδήσεις κατασκευασμένες με τρόπο ώστε να παρουσιάζουν πολιτικές που θίγουν τα συμφέροντα των πολλών ως ένα φυσικό επακόλουθο, έχουν οδηγήσει τους πολίτες στην παθητική αποδοχή και  πολλές φορές συναίνεση των πολιτικών αυτών. Η προβολή του life styleτων πολιτικών προσώπων και όχι μόνο , αντί ενός γόνιμου «διαλόγου» μεταξύ πολιτικής και κοινού έχει μετατρέψει το κοινό σε εύκολα διαχειρίσιμο εκλογικό σώμα . Εκπομπές ψυχαγωγίας που έχουν μετατρέψει την τηλεόραση σε μια αρένα όπου η διαφορετικότητα ισοπεδώνεται ή διακωμωδείται στο βωμό της «κοινής λογικής» και των στερεοτύπων επιτάσσονται ως μόδα. Και αντί να προβάλλονται οι αρχές της αλληλεγγύης , του σεβασμού και της συλλογικής ευθύνης επικρατούν οι ανταγωνισμοί, η κακοήθεια, η περιχαράκωση στο εγώ και η προβολή του φθηνού και αγοραίου, χωρίς καμιά έννοια πνευματικότητας. Και άθελα μας συναινούμε  στην ηθική και πνευματική κατρακύλα της εποχής και απομακρυνόμαστε από το ρόλο του ενεργού πολίτη αλλά και από την ίδια την έννοια «άνθρωπος».

Αυτό που πρέπει να προτάξουμε ως κοινωνία είναι ακριβώς η δύναμη του καθενός που κρύβεται στο διαφορετικό , ο επαναπροσδιορισμός των στόχων και των αξιών μας, η προσέγγιση του διπλανού μας όχι μέσα από την ¨κουλτούρα της κλειδαρότρυπας» , αλλά με πραγματικό ενδιαφέρον να νοιαστούμε, να βοηθήσουμε και να αναγάγουμε το συλλογικό ως σκοπό μιας δίκαιης και ευνομούμενης κοινωνίας μακριά από τις πολιτικές της «ατομικής ευθύνης».

Κεχαγιά Σοφία, εκπαιδευτικός

More in ΜΜΕ
Comments