Η δίκη της Χ.Α.: Το τεκμήριο αθωότητας δεν σημαίνει και τεκμήριο ανοχής

Η δίκη της Χ.Α.: Το τεκμήριο αθωότητας δεν σημαίνει και τεκμήριο ανοχής

Το τελευταίο διάστημα και μπαίνοντας στην τελική ευθεία, λίγο πριν την ανακοίνωση του Α' Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών της απόφασης που αφορά στη δίκη της ΧΑ, έχει έρθει στον δημόσιο διάλογο - μέσω του τύπου αλλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης - το ζήτημα για το κατά πόσον είναι "θεσμικά ορθόν" να εκφράζονται απόψεις μέσω αρθρογραφίας, αναρτήσεων αλλά και ηλεκτρονικής πικετοφορίας περί της μη αθωότητας ή περί της ενοχής των κατηγορουμένων που αφορά βασικά ή αποκλειστικά στο σκέλος της κατηγορίας περί της διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης του άρθρου 187 του ΠΚ.

Το βασικό επιχείρημα όσων αντιτίθενται στην δημόσια έκφραση της παραπάνω θέσης θεωρεί ότι έτσι καταλύεται η βασική αρχή του δικαιϊκού μας πολιτισμού στην ποινική δίκη η οποία θεμελιώνεται πάνω στο τεκμήριο αθωότητας.

Υπάρχει επίσης η αντίρρηση ότι αυτό βαρύνει αρνητικά ακόμη περισσότερο κάποια πρόσωπα με θεσμική συμμετοχή, τα οποία έχουν εκφραστεί στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας κατά των υπόδικων προσώπων της υπόθεσης αυτής.

Είναι όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση έτσι;

Το τεκμήριο αθωότητας είναι μια έννοια η οποία και στη νομική της διάσταση δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, είναι το αποτέλεσμα της προόδου των κοινωνιών και δεν επιθυμούμε ασφαλώς να επανέλθουμε σε εποχές που τα τότε "συστημικά ΜΜΕ" κατασκεύαζαν υπό τις εντολές κρατικών αξιωματούχων ενόχους όπως συνέβη  στην περιβόητη "υπόθεση Ντρέιφους".

Ποια είναι όμως η συνθήκη εγγύησης και πως εξασφαλίζεται το τεκμήριο αθωότητας πέραν των αυστηρών νομικών προβλέψεων; Αυτό συμβαίνει μόνο όταν από την προανάκριση ήδη  και κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας έχουν τηρηθεί απαρεγκλίτως όλες  οι παραπάνω αυτές προβλέψεις.

Υπάρχει στ' αλήθεια κάποιος/ποια από όσους/όσες έχουν παρακολουθήσει την υπόθεση αυτή -πριν και κατά τη διάρκεια της δίκης αυτής - που να έχουν να καταμαρτυρήσουν κάτι, ως ψεγάδι ακόμα, το οποίο θα ήταν στοιχείο αμφισβήτησης του τεκμηρίου αθωότητας των κατηγορουμένων;

Πέντε χρόνια δίκης, 453 συνεδριάσεις, άπειρο αποδεικτικό υλικό που στηρίζει το κατηγορητήριο, μεγάλος αριθμός μαρτύρων, αγορεύσεις συνηγόρων της Πολιτικής Αγωγής και της Υπεράσπισης αλλά και μια αθωωτική εισαγγελική πρόταση περί της κατηγορίας για σύσταση και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης από την εισαγγελέα της έδρας. Νομίζω κανείς και καμία.

Και στ' αλήθεια, θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να απαντούσε κάποιος/κάποια ποια ήταν η πραγματική νομική υπόσταση του αναγκαίου κι εκεί τεκμηρίου αθωότητας, των κατηγορουμένων στη δίκη της Νυρεμβέργης.

Τα παραπάνω όσον αφορά στο νομικό σκέλος της διαδικασίας, γιατί υπάρχει το πολιτικό σκέλος επίσης, το οποίο είναι και κοινωνικό ταυτόχρονα, δεν γίνεται αυτά να τα παραβλέψουμε γιατί τότε παίρνουμε το τεκμήριο αθωότητας από νομική - ανθρωπιστική έννοια, το συστρέφουμε εννοιολογικά και το μετατρέπουμε ταυτόχρονα σε τεκμήριο ανοχής, σιωπής και συγκάλυψης.

Οι βαριές κατηγορίες για ποινικές πράξεις που αποδίδονται σε μέλη της ΧΑ κι εξετάζει το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων δεν έχουν να κάνουν με μια άγνωστη στο κοινό ποινική υπόθεση της οποίας τα στοιχεία είναι γνωστά μόνο στους παράγοντες της ποινικής διαδικασίας. Πολλές από τις πράξεις για τις οποίες κατηγορείται η ΧΑ ήταν πράξεις σε κοινή θέα , ήταν επαναλαμβανόμενες πράξεις φρικαλεοτήτων που συντελέστηκαν μπροστά στα μάτια μας και η σύνθεση του δικαστηρίου καλείται  να αποφασίσει μετά το πέρας μια πολύχρονης κι εξαντλητικής διαδικασίας σε ποιο βαθμό και αν εμπλέκονται με βάση το κατηγορητήριο τα ηγετικά στελέχη της ΧΑ. Το τελευταίο όμως δεν αναιρεί σε καμιά περίπτωση το δικαίωμα μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας αλλά και των οικογενειών των θυμάτων να θεωρεί τώρα πια ότι το κατηγορητήριο πλέον είναι κάτι πέρα από θεμελιωμένο κι εδράζεται σε ακλόνητα στοιχεία τα οποία δένουν το ψηφιδωτό ως ολοκληρωμένη εικόνα κίνησης μιας οργάνωσης κακουργηματικού χαρακτήρα, μιας στυγερής ιστορίας που συντελέστηκε από πρόσωπα που είχαν την ευθύνη της κεντρικής καθοδήγησης.

Άλλωστε οι θεσμοί δεν είναι αυτό που επικαλείται μάλλον εκ του πονηρού μια κατά τα άλλα αφελής θεώρηση η οποία τους εντάσσει σε έναν αυτοματισμό ιδανικής λειτουργίας. Μπορεί και σωστά  να υπάρχουν οι διακρίσεις των εξουσιών και η σχετική αυτονομία των θεσμικών δομών, ωστόσο αυτό που ονομάζουμε "θεσμοί" του αστικού κράτους είναι πραγματικές καταστάσεις συσχετισμών ισχύος που εξυπηρετούν την αποστολή τους, το δίκαιο εν προκειμένω, μόνο όταν η κατάσταση βρίσκεται σε μια θέση ισορροπίας - που τέτοια στην ιδανική μορφή της δεν υπάρχει κιόλας - κι επειδή σε περιπτώσεις κρίσης ή έντασης μέσα στην Ιστορία δεν συμβαίνει έτσι, γι' αυτό είναι επιβεβλημένο κάθε φωνή να παίρνει θέση στη δημόσια σφαίρα με τον πιο σαφή τρόπο. Η Χ. Α. η οποία από μια μικρή και περιθωριακή ομάδα με ναζιστικές καταβολές όπως φάνηκε και με τον πλέον επίσημο τρόπο από τα στοιχεία των συνηγόρων της πολιτικής αγωγής στο δικαστήριο,  δεν γιγαντώθηκε μόνο με την ψήφο του ακροδεξιού ακροατηρίου μέσα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, αλλά αφέθηκε ελεύθερη να δράσει υπό την σεπτή ανοχή  των θεσμών - αν όχι με την κάλυψη τους κιόλας - κυρίως από την πλευρά της  Αστυνομίας και με την ολιγωρία της Δικαιοσύνης.

Όταν μιλάμε λοιπόν για θεσμική λειτουργία και άλλα τέτοια σημαντικά, θα πρέπει να ξέρουμε ότι μέσα σε αυτά υπάρχει και μηχανισμός ο οποίος κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες και τους συσχετισμούς θα κινηθεί προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση. Καθήκον λοιπόν των δημοκρατικών πολιτών σε κάθε περίπτωση είναι να υπενθυμίζει στους δημόσιους λειτουργούς, στα πρόσωπα που έχουν θεσμικό ρόλο ότι δεν αποφασίζουν εν ου παικτοίς, πως δεν υπάρχουν θεσμοί με πραγματική υπόσταση όταν ενεργούν ερήμην των πολιτών και πως δεν είναι τυπικό το συνταγματικό γράμμα της δημοκρατίας στο α.1 παρ 3 που λέει πως  "Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα."

Άρα σε κάθε περίπτωση το να τοποθετηθεί κάποιος υπέρ της μιας ή της άλλης ακόμα εκδοχής σχετικά με το κατηγορητήριο δεν αποτελεί πράξη επηρεασμού της δικαιοσύνης. Το ίδιο ισχύει και για τους συλλογικούς φορείς, κόμματα - έχουν και αυτά θεσμική υπόσταση -  και λοιπά οργανωμένα σχήματα πολιτικής δράσης. Η υπόθεση αυτή αφορά κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής μας ιστορίας κι έχουμε υποχρέωση να εκφραστούμε ατομικά και από την οπτική μιας Αριστερής αντίληψης να δράσουμε και να εκφραστούμε κυρίως συλλογικά.


Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι η απόφαση την οποία θα λάβει το δικαστήριο για την υπόθεση αυτή δεν θα είναι μόνο μια δικαστική απόφαση: Ή που θα νομιμοποιήσει το έρεβος και θα συνθλιβεί κάτω από το βάρος της κρίσης που θα επιφυλάξει η Ιστορία για την Ελληνική Δικαιοσύνη ή που θα σταθεί ως φορέας ανεξάρτητου δημοκρατικού θεσμού απέναντί σε αυτό και θα αρθεί ως οφείλει στο ύψος των περιστάσεων.  


More in Κοινωνία
Comments
Η δίκη της Χ.Α.: Το τεκμήριο αθωότητας δεν σημαίνει και τεκμήριο ανοχής

Η δίκη της Χ.Α.: Το τεκμήριο αθωότητας δεν σημαίνει και τεκμήριο ανοχής

Το τελευταίο διάστημα και μπαίνοντας στην τελική ευθεία, λίγο πριν την ανακοίνωση του Α' Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών της απόφασης που αφορά στη δίκη της ΧΑ, έχει έρθει στον δημόσιο διάλογο - μέσω του τύπου αλλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης - το ζήτημα για το κατά πόσον είναι "θεσμικά ορθόν" να εκφράζονται απόψεις μέσω αρθρογραφίας, αναρτήσεων αλλά και ηλεκτρονικής πικετοφορίας περί της μη αθωότητας ή περί της ενοχής των κατηγορουμένων που αφορά βασικά ή αποκλειστικά στο σκέλος της κατηγορίας περί της διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης του άρθρου 187 του ΠΚ.

Το βασικό επιχείρημα όσων αντιτίθενται στην δημόσια έκφραση της παραπάνω θέσης θεωρεί ότι έτσι καταλύεται η βασική αρχή του δικαιϊκού μας πολιτισμού στην ποινική δίκη η οποία θεμελιώνεται πάνω στο τεκμήριο αθωότητας.

Υπάρχει επίσης η αντίρρηση ότι αυτό βαρύνει αρνητικά ακόμη περισσότερο κάποια πρόσωπα με θεσμική συμμετοχή, τα οποία έχουν εκφραστεί στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας κατά των υπόδικων προσώπων της υπόθεσης αυτής.

Είναι όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση έτσι;

Το τεκμήριο αθωότητας είναι μια έννοια η οποία και στη νομική της διάσταση δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, είναι το αποτέλεσμα της προόδου των κοινωνιών και δεν επιθυμούμε ασφαλώς να επανέλθουμε σε εποχές που τα τότε "συστημικά ΜΜΕ" κατασκεύαζαν υπό τις εντολές κρατικών αξιωματούχων ενόχους όπως συνέβη  στην περιβόητη "υπόθεση Ντρέιφους".

Ποια είναι όμως η συνθήκη εγγύησης και πως εξασφαλίζεται το τεκμήριο αθωότητας πέραν των αυστηρών νομικών προβλέψεων; Αυτό συμβαίνει μόνο όταν από την προανάκριση ήδη  και κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας έχουν τηρηθεί απαρεγκλίτως όλες  οι παραπάνω αυτές προβλέψεις.

Υπάρχει στ' αλήθεια κάποιος/ποια από όσους/όσες έχουν παρακολουθήσει την υπόθεση αυτή -πριν και κατά τη διάρκεια της δίκης αυτής - που να έχουν να καταμαρτυρήσουν κάτι, ως ψεγάδι ακόμα, το οποίο θα ήταν στοιχείο αμφισβήτησης του τεκμηρίου αθωότητας των κατηγορουμένων;

Πέντε χρόνια δίκης, 453 συνεδριάσεις, άπειρο αποδεικτικό υλικό που στηρίζει το κατηγορητήριο, μεγάλος αριθμός μαρτύρων, αγορεύσεις συνηγόρων της Πολιτικής Αγωγής και της Υπεράσπισης αλλά και μια αθωωτική εισαγγελική πρόταση περί της κατηγορίας για σύσταση και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης από την εισαγγελέα της έδρας. Νομίζω κανείς και καμία.

Και στ' αλήθεια, θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να απαντούσε κάποιος/κάποια ποια ήταν η πραγματική νομική υπόσταση του αναγκαίου κι εκεί τεκμηρίου αθωότητας, των κατηγορουμένων στη δίκη της Νυρεμβέργης.

Τα παραπάνω όσον αφορά στο νομικό σκέλος της διαδικασίας, γιατί υπάρχει το πολιτικό σκέλος επίσης, το οποίο είναι και κοινωνικό ταυτόχρονα, δεν γίνεται αυτά να τα παραβλέψουμε γιατί τότε παίρνουμε το τεκμήριο αθωότητας από νομική - ανθρωπιστική έννοια, το συστρέφουμε εννοιολογικά και το μετατρέπουμε ταυτόχρονα σε τεκμήριο ανοχής, σιωπής και συγκάλυψης.

Οι βαριές κατηγορίες για ποινικές πράξεις που αποδίδονται σε μέλη της ΧΑ κι εξετάζει το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων δεν έχουν να κάνουν με μια άγνωστη στο κοινό ποινική υπόθεση της οποίας τα στοιχεία είναι γνωστά μόνο στους παράγοντες της ποινικής διαδικασίας. Πολλές από τις πράξεις για τις οποίες κατηγορείται η ΧΑ ήταν πράξεις σε κοινή θέα , ήταν επαναλαμβανόμενες πράξεις φρικαλεοτήτων που συντελέστηκαν μπροστά στα μάτια μας και η σύνθεση του δικαστηρίου καλείται  να αποφασίσει μετά το πέρας μια πολύχρονης κι εξαντλητικής διαδικασίας σε ποιο βαθμό και αν εμπλέκονται με βάση το κατηγορητήριο τα ηγετικά στελέχη της ΧΑ. Το τελευταίο όμως δεν αναιρεί σε καμιά περίπτωση το δικαίωμα μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας αλλά και των οικογενειών των θυμάτων να θεωρεί τώρα πια ότι το κατηγορητήριο πλέον είναι κάτι πέρα από θεμελιωμένο κι εδράζεται σε ακλόνητα στοιχεία τα οποία δένουν το ψηφιδωτό ως ολοκληρωμένη εικόνα κίνησης μιας οργάνωσης κακουργηματικού χαρακτήρα, μιας στυγερής ιστορίας που συντελέστηκε από πρόσωπα που είχαν την ευθύνη της κεντρικής καθοδήγησης.

Άλλωστε οι θεσμοί δεν είναι αυτό που επικαλείται μάλλον εκ του πονηρού μια κατά τα άλλα αφελής θεώρηση η οποία τους εντάσσει σε έναν αυτοματισμό ιδανικής λειτουργίας. Μπορεί και σωστά  να υπάρχουν οι διακρίσεις των εξουσιών και η σχετική αυτονομία των θεσμικών δομών, ωστόσο αυτό που ονομάζουμε "θεσμοί" του αστικού κράτους είναι πραγματικές καταστάσεις συσχετισμών ισχύος που εξυπηρετούν την αποστολή τους, το δίκαιο εν προκειμένω, μόνο όταν η κατάσταση βρίσκεται σε μια θέση ισορροπίας - που τέτοια στην ιδανική μορφή της δεν υπάρχει κιόλας - κι επειδή σε περιπτώσεις κρίσης ή έντασης μέσα στην Ιστορία δεν συμβαίνει έτσι, γι' αυτό είναι επιβεβλημένο κάθε φωνή να παίρνει θέση στη δημόσια σφαίρα με τον πιο σαφή τρόπο. Η Χ. Α. η οποία από μια μικρή και περιθωριακή ομάδα με ναζιστικές καταβολές όπως φάνηκε και με τον πλέον επίσημο τρόπο από τα στοιχεία των συνηγόρων της πολιτικής αγωγής στο δικαστήριο,  δεν γιγαντώθηκε μόνο με την ψήφο του ακροδεξιού ακροατηρίου μέσα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, αλλά αφέθηκε ελεύθερη να δράσει υπό την σεπτή ανοχή  των θεσμών - αν όχι με την κάλυψη τους κιόλας - κυρίως από την πλευρά της  Αστυνομίας και με την ολιγωρία της Δικαιοσύνης.

Όταν μιλάμε λοιπόν για θεσμική λειτουργία και άλλα τέτοια σημαντικά, θα πρέπει να ξέρουμε ότι μέσα σε αυτά υπάρχει και μηχανισμός ο οποίος κάθε φορά, ανάλογα με τις συνθήκες και τους συσχετισμούς θα κινηθεί προς την μία ή την άλλη κατεύθυνση. Καθήκον λοιπόν των δημοκρατικών πολιτών σε κάθε περίπτωση είναι να υπενθυμίζει στους δημόσιους λειτουργούς, στα πρόσωπα που έχουν θεσμικό ρόλο ότι δεν αποφασίζουν εν ου παικτοίς, πως δεν υπάρχουν θεσμοί με πραγματική υπόσταση όταν ενεργούν ερήμην των πολιτών και πως δεν είναι τυπικό το συνταγματικό γράμμα της δημοκρατίας στο α.1 παρ 3 που λέει πως  "Όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους και ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα."

Άρα σε κάθε περίπτωση το να τοποθετηθεί κάποιος υπέρ της μιας ή της άλλης ακόμα εκδοχής σχετικά με το κατηγορητήριο δεν αποτελεί πράξη επηρεασμού της δικαιοσύνης. Το ίδιο ισχύει και για τους συλλογικούς φορείς, κόμματα - έχουν και αυτά θεσμική υπόσταση -  και λοιπά οργανωμένα σχήματα πολιτικής δράσης. Η υπόθεση αυτή αφορά κομμάτι της σύγχρονης πολιτικής μας ιστορίας κι έχουμε υποχρέωση να εκφραστούμε ατομικά και από την οπτική μιας Αριστερής αντίληψης να δράσουμε και να εκφραστούμε κυρίως συλλογικά.


Ας μην ξεχνάμε λοιπόν ότι η απόφαση την οποία θα λάβει το δικαστήριο για την υπόθεση αυτή δεν θα είναι μόνο μια δικαστική απόφαση: Ή που θα νομιμοποιήσει το έρεβος και θα συνθλιβεί κάτω από το βάρος της κρίσης που θα επιφυλάξει η Ιστορία για την Ελληνική Δικαιοσύνη ή που θα σταθεί ως φορέας ανεξάρτητου δημοκρατικού θεσμού απέναντί σε αυτό και θα αρθεί ως οφείλει στο ύψος των περιστάσεων.  


More in Κοινωνία
Comments