18 Οκτώβρη 1981: Πρώτη Φορά Αριστερά

18 Οκτώβρη 1981: Πρώτη Φορά Αριστερά

Συμπληρώνονται σήμερα 39 χρόνια από την 18η Οκτωβρίου 1981. Λίγες ημερομηνίες στην νεότερη ελληνική ιστορία -ενδεχομένως και γενικά στην ελληνική ιστορία- έχουν αποκτήσει συμβολισμό τέτοιας έντασης στην συνείδηση της κοινωνίας μας. Η 25η Μαρτίου, η 28η Οκτωβρίου, η 4η Αυγούστου, η 21η Απριλίου, η 17η Νοέμβρη ήταν μαζί με την 18η Οκτώβρη (και ενδεχομένως άλλες που μου διαφεύγουν αυτή τη στιγμή) ημερομηνίες που δεν χρειάζονται περαιτέρω παραπομπές, ούτε μεγαλύτερη επεξήγηση.

Ακόμα λιγότερες έχουν προκαλέσει, σε τέτοιο βαθμό, διχασμό στο εθνικό συνειδητό. Αν θα ήθελε κάποιος να κάνει μία μανιχαϊστική προβολή στην ελληνική πολιτική σκηνή δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερη αφορμή. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ της περιόδου 1981-89 αποτελούν τους αγγέλους και τους διαβόλους της μεταπολεμικής πολιτικής ιστορίας.

Ακόμα και οι χειρότεροι αντίπαλοί του συμφωνούν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές προσωπικότητες, από την απελευθέρωση και μετά. Πάνω απ όλα γιατί ουδέποτε, άλλος πολιτικός κατάφερε να αλλάξει, με ειρηνικό τρόπο, σε τέτοιο βαθμό την κοινωνία μας. Αυτό ισχύει είτε δεχτεί κανείς πως η αλλαγή ήταν επί τα βελτίω είτε επί τα χείρω! Αλλαγή υπήρξε -και ειρηνική. Το πως την αντιλαμβάνεται ο καθένας είναι ζήτημα ατομικής αντίληψης και κουλτούρας.

Πολλοί αποδίδουν τις παθογένειες της μεταπολιτευτικής περιόδου στη δεκαετία του 1980 και την πολιτική των πρώτων εκείνων κυβερνήσεων του Ανδρέα. Αυτό αποτελεί καταρχήν βασικό φιλοσοφικό σφάλμα. Δεν μπορείς να βλέπεις το 1981 με τα μάτια του 2011 -και κυρίως δεν μπορεί να το κάνουν αυτό οι σημερινοί 40ρηδες, που ήταν τότε παιδιά του δημοτικού. Τα προτάγματα εκείνης της εποχής, οι ανάγκες εκείνης της κοινωνίας -μιας κοινωνίας που ερχόταν από την κούραση των πολέμων, των εμφυλίων, των πολιτικών διωγμών και της χούντας, της πείνας και της ανέχειας- ήταν πολύ διαφορετικά από τα προτάγματα του 2001 και ακόμα περισσότερο από αυτά του 2011.

Είναι, επίσης, αντιστροφή της πραγματικότητας να πιστεύει κανείς πως το ΠΑΣΟΚ διαμόρφωσε την ελληνική κοινωνία. Ήταν η ελληνική κοινωνία που διαμόρφωσε με τις ανάγκες της, τις πολιτικές που ακολούθησε το ΠΑΣΟΚ. Που διαμόρφωσε τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις. Και απόδειξη γι αυτό δεν είναι άλλο από το γεγονός πως σε αυτή την τάση και αυτές τις πολιτικές προσχώρησε ομοθύμως και η Ν.Δ.

Η απόδοση των παθογενειών της μεταπολίτευσης στις πολιτικές της δεκαετίας του 80, εκτός απο φιλοσοφικό σφάλμα, είναι και ουσιαστικό. Γιατί η 18η Οκτώβρη αποτέλεσε την αφετηρία της αλλαγής της ελληνικής κοινωνίας. Ήταν η πύλη για το πέρασμα απο το σκοτάδι στο φως, ήταν ο θεμέλιος λίθος της δημιουργίας του ανύπαρκτου μέχρι τότε κοινωνικού κράτους. Της εθνικής ανεξαρτησίας και της συμφιλίωσης, της οριστικής υπέρβασης του εμφυλιοπολεμικού διχασμού.

Σε οικονομικό επίπεδο υπήρξε μια κοσμογονία. Οι παρίες της ελληνικής κοινωνίας, η μικρομεσαία θάλασσα, όπως εύστοχα την παρομοιάζει στο βιβλίο του "Από την κλεπτοκρατία στη χρεοκοπία", ο Σταύρος Λυγερός απόκτησαν υπόσταση. Οι εργάτες και οι αγρότες έφυγαν απο τα χαλάσματα και τα τσαντήρια κι έφτιαξαν σπίτια. Σπούδασαν τα παιδιά τους, τα έκαναν επιστήμονες στα καλύτερα ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια. Δυο -και πλέον- γενιές ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, έμαθαν ξένες γλώσσες. Άλλοι δημιούργησαν επιχειρήσεις. Η ελληνική κοινωνία στα 30 χρόνια της κυριαρχίας του ΠΑΣΟΚ έγινε μια καλύτερη (με οικονομικούς όρους) και πλουσιότερη κοινωνία.

Αυτοί που διακηρύσσουν πως αυτές οι πολιτικές ήταν που μας οδήγησαν εδώ (και οι οποίοι είναι οι πλέον ωφελημένοι, όχι απαραίτητα με πολιτικούς ή υλιστικούς όρους), μιλούν φυσικά a posteri - και επιμελώς ξεχνούν πως ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου το έλεγε απο το 1994, πριν απο 26 χρόνια. Το κυριότερο; Ξεχνούν ότι έκτοτε (1996) μεσολάβησαν δυο πρωθυπουργοί (Σημίτης και Καραμανλής), που κυβέρνησαν 14 χρόνια. Αμφότεροι σήμερα παρουσιάζονται ο μεν ως σοφός Νέστορας, ο δε ως χρυσή εφεδρεία.

Κι αν μη τι άλλο, όσες παροχές έγιναν την δεκαετία του 80, στήριξαν τους μη προνομιούχους. Σε αντίθεση με τις παροχές και τις πολιτικές από το 1996 και μετά που ήταν σταθερά προσανατολισμένες στην υποστήριξη των μεγάλων οικονομικών και επιχειρηματικών συμφερόντων.

Τέλος, πολλοί κάνουν αναδρομή στο κομματικό κράτος και το συνδέουν με το ΠΑΣΟΚ, τις κλαδικές και τους πρασινοφρουρούς. Αλήθεια μεν, πολύ βολική δε! Όντως, η εισβολή των πρασινοφρουρών ήταν ταχεία. Εξίσου ταχεία ήταν μετά το '81 και η κομματικοποίηση του κράτους. Αλλά αυτά δεν συνέβησαν σε ένα παρθένο έδαφος. Το κράτος δεν κομματικοποιήθηκε απο το ΠΑΣΟΚ, είχε ήδη κομματικοποιηθεί επι χρόνια απο την Δεξιά και τον αποκλεισμό των "μη εθνικοφρόνων". Είχε και η δεξιά τον κομματικό της στρατό κι ας κάνει πως το ξεχνά τώρα. Κι όπως αποδείχτηκε από την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εξ ισου σημαντικό, αν όχι σημαντικότερο είναι εκτός από την κυβέρνηση να έχει κανείς και την (πραγματική) εξουσία.

More in Πολιτική
Comments
18 Οκτώβρη 1981: Πρώτη Φορά Αριστερά

18 Οκτώβρη 1981: Πρώτη Φορά Αριστερά

Συμπληρώνονται σήμερα 39 χρόνια από την 18η Οκτωβρίου 1981. Λίγες ημερομηνίες στην νεότερη ελληνική ιστορία -ενδεχομένως και γενικά στην ελληνική ιστορία- έχουν αποκτήσει συμβολισμό τέτοιας έντασης στην συνείδηση της κοινωνίας μας. Η 25η Μαρτίου, η 28η Οκτωβρίου, η 4η Αυγούστου, η 21η Απριλίου, η 17η Νοέμβρη ήταν μαζί με την 18η Οκτώβρη (και ενδεχομένως άλλες που μου διαφεύγουν αυτή τη στιγμή) ημερομηνίες που δεν χρειάζονται περαιτέρω παραπομπές, ούτε μεγαλύτερη επεξήγηση.

Ακόμα λιγότερες έχουν προκαλέσει, σε τέτοιο βαθμό, διχασμό στο εθνικό συνειδητό. Αν θα ήθελε κάποιος να κάνει μία μανιχαϊστική προβολή στην ελληνική πολιτική σκηνή δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερη αφορμή. Ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ της περιόδου 1981-89 αποτελούν τους αγγέλους και τους διαβόλους της μεταπολεμικής πολιτικής ιστορίας.

Ακόμα και οι χειρότεροι αντίπαλοί του συμφωνούν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες πολιτικές προσωπικότητες, από την απελευθέρωση και μετά. Πάνω απ όλα γιατί ουδέποτε, άλλος πολιτικός κατάφερε να αλλάξει, με ειρηνικό τρόπο, σε τέτοιο βαθμό την κοινωνία μας. Αυτό ισχύει είτε δεχτεί κανείς πως η αλλαγή ήταν επί τα βελτίω είτε επί τα χείρω! Αλλαγή υπήρξε -και ειρηνική. Το πως την αντιλαμβάνεται ο καθένας είναι ζήτημα ατομικής αντίληψης και κουλτούρας.

Πολλοί αποδίδουν τις παθογένειες της μεταπολιτευτικής περιόδου στη δεκαετία του 1980 και την πολιτική των πρώτων εκείνων κυβερνήσεων του Ανδρέα. Αυτό αποτελεί καταρχήν βασικό φιλοσοφικό σφάλμα. Δεν μπορείς να βλέπεις το 1981 με τα μάτια του 2011 -και κυρίως δεν μπορεί να το κάνουν αυτό οι σημερινοί 40ρηδες, που ήταν τότε παιδιά του δημοτικού. Τα προτάγματα εκείνης της εποχής, οι ανάγκες εκείνης της κοινωνίας -μιας κοινωνίας που ερχόταν από την κούραση των πολέμων, των εμφυλίων, των πολιτικών διωγμών και της χούντας, της πείνας και της ανέχειας- ήταν πολύ διαφορετικά από τα προτάγματα του 2001 και ακόμα περισσότερο από αυτά του 2011.

Είναι, επίσης, αντιστροφή της πραγματικότητας να πιστεύει κανείς πως το ΠΑΣΟΚ διαμόρφωσε την ελληνική κοινωνία. Ήταν η ελληνική κοινωνία που διαμόρφωσε με τις ανάγκες της, τις πολιτικές που ακολούθησε το ΠΑΣΟΚ. Που διαμόρφωσε τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις. Και απόδειξη γι αυτό δεν είναι άλλο από το γεγονός πως σε αυτή την τάση και αυτές τις πολιτικές προσχώρησε ομοθύμως και η Ν.Δ.

Η απόδοση των παθογενειών της μεταπολίτευσης στις πολιτικές της δεκαετίας του 80, εκτός απο φιλοσοφικό σφάλμα, είναι και ουσιαστικό. Γιατί η 18η Οκτώβρη αποτέλεσε την αφετηρία της αλλαγής της ελληνικής κοινωνίας. Ήταν η πύλη για το πέρασμα απο το σκοτάδι στο φως, ήταν ο θεμέλιος λίθος της δημιουργίας του ανύπαρκτου μέχρι τότε κοινωνικού κράτους. Της εθνικής ανεξαρτησίας και της συμφιλίωσης, της οριστικής υπέρβασης του εμφυλιοπολεμικού διχασμού.

Σε οικονομικό επίπεδο υπήρξε μια κοσμογονία. Οι παρίες της ελληνικής κοινωνίας, η μικρομεσαία θάλασσα, όπως εύστοχα την παρομοιάζει στο βιβλίο του "Από την κλεπτοκρατία στη χρεοκοπία", ο Σταύρος Λυγερός απόκτησαν υπόσταση. Οι εργάτες και οι αγρότες έφυγαν απο τα χαλάσματα και τα τσαντήρια κι έφτιαξαν σπίτια. Σπούδασαν τα παιδιά τους, τα έκαναν επιστήμονες στα καλύτερα ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια. Δυο -και πλέον- γενιές ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο, έμαθαν ξένες γλώσσες. Άλλοι δημιούργησαν επιχειρήσεις. Η ελληνική κοινωνία στα 30 χρόνια της κυριαρχίας του ΠΑΣΟΚ έγινε μια καλύτερη (με οικονομικούς όρους) και πλουσιότερη κοινωνία.

Αυτοί που διακηρύσσουν πως αυτές οι πολιτικές ήταν που μας οδήγησαν εδώ (και οι οποίοι είναι οι πλέον ωφελημένοι, όχι απαραίτητα με πολιτικούς ή υλιστικούς όρους), μιλούν φυσικά a posteri - και επιμελώς ξεχνούν πως ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου το έλεγε απο το 1994, πριν απο 26 χρόνια. Το κυριότερο; Ξεχνούν ότι έκτοτε (1996) μεσολάβησαν δυο πρωθυπουργοί (Σημίτης και Καραμανλής), που κυβέρνησαν 14 χρόνια. Αμφότεροι σήμερα παρουσιάζονται ο μεν ως σοφός Νέστορας, ο δε ως χρυσή εφεδρεία.

Κι αν μη τι άλλο, όσες παροχές έγιναν την δεκαετία του 80, στήριξαν τους μη προνομιούχους. Σε αντίθεση με τις παροχές και τις πολιτικές από το 1996 και μετά που ήταν σταθερά προσανατολισμένες στην υποστήριξη των μεγάλων οικονομικών και επιχειρηματικών συμφερόντων.

Τέλος, πολλοί κάνουν αναδρομή στο κομματικό κράτος και το συνδέουν με το ΠΑΣΟΚ, τις κλαδικές και τους πρασινοφρουρούς. Αλήθεια μεν, πολύ βολική δε! Όντως, η εισβολή των πρασινοφρουρών ήταν ταχεία. Εξίσου ταχεία ήταν μετά το '81 και η κομματικοποίηση του κράτους. Αλλά αυτά δεν συνέβησαν σε ένα παρθένο έδαφος. Το κράτος δεν κομματικοποιήθηκε απο το ΠΑΣΟΚ, είχε ήδη κομματικοποιηθεί επι χρόνια απο την Δεξιά και τον αποκλεισμό των "μη εθνικοφρόνων". Είχε και η δεξιά τον κομματικό της στρατό κι ας κάνει πως το ξεχνά τώρα. Κι όπως αποδείχτηκε από την διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, εξ ισου σημαντικό, αν όχι σημαντικότερο είναι εκτός από την κυβέρνηση να έχει κανείς και την (πραγματική) εξουσία.

More in Πολιτική
Comments